Pháp lệnh Giống cây trồng quy định: "Giống cây trồng mới là giống mới được chọn, tạo ra hoặc mới được nhập khẩu lần đầu có tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định nhưng chưa có trong danh mục giống cây trồng được phép sản xuất, kinh doanh".

   Tuy nhiên, cây dó bầu đã có tên trong danh mục cây rừng trồng trong Nghị định 18/HĐBT ngày 17/1/1992 của Hội đồng Bộ trưởng, nay là Chính phủ. Đặc biệt, Công văn 662/LN của Sở NN&PTNT Bắc Giang cũng đã nói rõ: "Tại Bắc Giang, cây dó bầu có trong rừng tự nhiên vùng núi huyện Sơn Động. Nhưng đến nay, cây cho trầm hầu như không còn do khai thác tìm trầm của cư dân trong và ngoài tỉnh từ những năm 1980". Vì vậy không thể nói rằng cây dó bầu là cây trồng mới.

   Có một điều khó hiểu: Dự án trồng dó bầu tại huyện Yên Dũng được UBND tỉnh Bắc Giang chấp thuận ngay, không những thế còn cấp cả giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư cho dự án, trong khi đó dự án phát triển cây dó bầu trong các huyện khác thì xếp hàng chờ cả năm rồi mà vẫn không được chấp thuận? Phải chăng có sự "phân biệt đối xử"?

   Mặt khác, Sở NN&PTNT Bắc Giang trong công văn 662/LN nói rằng "cây dó bầu được Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam khẳng định có thể kích thích tạo trầm nhân tạo khi cây đạt độ lớn thích hợp", nhưng trong công văn 221 lại khẳng định "chưa có kết luận về mặt khoa học, chưa có một cơ sở nào tạo trầm ở Việt Nam và không thể trồng cây dó bầu xen canh cùng cây vải", vì sao vậy?

   Về vấn đề kỹ thuật tạo trầm, ông Nguyễn Thoan- Giám đốc Công ty TNHH Lâm Viên- Hà Nội (đối tác của VACVINA- cung cấp cây giống, phân bón và công nghệ tạo trầm) cho biết: "Hiện tại Công ty Lâm Viên đã đăng ký bản quyền sáng chế về phương pháp cấy trầm nhân tạo và là doanh nghiệp duy nhất đăng ký tiêu chuẩn chất lượng cho chế phẩm tạo trầm. Chúng tôi đang sử dụng chế phẩm sinh học kích thích tạo trầm ký hiệu LV2106005, số đăng ký 01/2006/LVHN ngày 10/8/2006 để cấy trên cây dó bầu. Tại vườn thực nghiệm của công ty tại Hà Tây, chúng tôi đang thực hiện trồng xen cây dó bầu với cây chè, kết quả cả hai loại cây cùng phát triển rất tốt. VACVINA thực hiện dự án trồng cây dó bầu tại tỉnh Bắc Giang là hoàn toàn dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn".

   Ông Hoàng Văn Láng, Giám đốc VACVINA nói: "Hiện tại, VACVINA đã đầu tư hơn 1,3 tỷ đồng để mua 400 tấn phân vi sinh và trồng 85.000 cây dó bầu tại các huyện Lục Ngạn, Lục Nam, Yên Thế, Sơn Động, đồng thời mở các lớp đào tạo, tập huấn cho nông dân kỹ thuật chăm sóc cây và phương pháp cấy trầm. VACVINA đầu tư toàn bộ cho nông dân và sẽ bao tiêu 100% sản phẩm cây trồng khi thu hoạch theo giá thị trường. Tuy nhiên, thời gian qua, một số cơ quan thông tin đại chúng đã thông tin không chính xác khiến nông dân hoang mang, lo lắng, nhiều hộ đã bỏ bê chăm sóc khiến cây dó bầu chết hàng loạt".

   Anh Nguyễn Xuân Hiếu (xã Nham Sơn, huyện Yên Dũng), người đang trồng hơn 1.000 cây dó bầu xen lẫn cây vải, tâm sự: "Cây dó bầu sống khoẻ và rất dễ trồng, tỷ lệ cây sống từ 90% đến 95%. Thời gian qua, nghe báo, đài thông tin là chưa đánh giá được hiệu quả của cây nên tôi chán chẳng muốn chăm sóc nữa, chứ nếu chịu khó chăm sóc, cây dó bầu sẽ phát triển rất tốt".

   Một số hộ dân khác còn nhầm tưởng VACVINA đem sổ đỏ của mình đi thế chấp ngân hàng vay tiền, nên đã đến VACVINA đòi trả lại cây, đòi lại sổ đỏ. Chỉ đến khi VACVINA cầm hàng chồng sổ đỏ cất trong tủ cho xem, họ mới yên tâm ra về.

   Hiện tại, VACVINA đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc hợp tác với nông dân để phát triển cây dó bầu vì người dân đang chẳng biết tin ai. Một số địa phương trong tỉnh Bắc Giang còn cấm VACVINA không được mở các lớp tập huấn kỹ thuật cho nông dân...

   Ông Láng ngao ngán: "VACVINA không xin quỹ đất của địa phương, không dùng vốn của Nhà nước mà tự bỏ vốn ra, chỉ thoả thuận trồng dó bầu với dân dùng đất hoang hoá, đất đồi trọc hoặc trồng xen canh cây vải, nhưng gần 2 năm rồi mà vẫn chưa được tỉnh chấp thuận. Một số huyện Lục Ngạn, Lục Nam, Yên Thế... ban đầu đã ký văn bản chấp thuận cho VACVINA triển khai dự án, nhưng đến nay đều từ chối vì lý do không nhận được sự chỉ đạo của tỉnh. Chúng tôi phải dừng dự án từ cuối năm 2006 để chờ quyết định chấp thuận đầu tư và đi chạy các "cửa". Nếu biết trước sẽ khó khăn như thế này, chắc là chẳng bao giờ chúng tôi có ý định đầu tư".

   Đến thời điểm hiện tại, dự án đang có nguy cơ "chết yểu giữa chừng" không phải là do cây dó bầu không hợp đất, mà do không "hợp người" Bắc Giang, do sự không thống nhất của các cơ quan chức năng. Thiệt hại của nhân dân và doanh nghiệp, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?