Nguy cơ hệ thống phân phối thuốc chữa bệnh bị DN nước ngoài thao túng trong vài năm nữa là khó tránh khỏi nếu không có những cơ chế đặc biệt.

   Một văn bản có nguy cơ nằm trên giấy

   Theo Quyết định 11/2007/QĐ-BYT của Bộ y tế, từ ngày 1/1/2010, tất cả các nhà thuốc trong cả nước phải đạt nguyên tắc, tiêu chuẩn GPP. Để đạt tiêu chuẩn GPP, các nhà thuốc phải đáp ứng nhiều điều kiện: Người phụ trách chuyên môn hoặc chủ cơ sở phải có Chứng chỉ hành nghề dược theo quy định hiện hành; diện tích phù hợp với quy mô kinh doanh nhưng tối thiểu là 10m2, phải có khu vực để trưng bày, bảo quản thuốc và khu vực để người mua thuốc tiếp xúc và trao đổi thông tin về việc sử dụng thuốc với người bán lẻ; thiết bị bảo quản thuốc phù hợp với yêu cầu bảo quản ghi trên nhãn thuốc, điều kiện bảo quản ở nhiệt độ phòng duy trì dưới 300C, độ ẩm không vượt quá 75%; có sổ sách hoặc máy tính để quản lý thuốc tồn trữ (bảo quản), theo dõi số lô, hạn dùng của thuốc...

   Theo Bộ Y tế, thực hiện GPP chính là biện pháp tốt để quản lý, kiểm soát chất lượng và giá thuốc chữa bệnh, theo dõi quá trình sử dụng thuốc cho bệnh nhân. Hiện nay, người dân phải mua nhiều thuốc bị phơi nắng, phơi sương, không còn tác dụng dược lý. Sau khi áp dụng tiêu chuẩn GPP, các nhà thuốc đều phải có dược sĩ, chấm dứt tình trạng thuê bằng dược sĩ mở nhà thuốc như hiện nay.

   Cả nước hiện chỉ có khoảng 20% nhà thuốc đủ điều kiện đầu tư GPP. Theo ông Nguyễn Quý Hùng, Phòng Quản lý dược, Sở Y tế Hà Nội, hiện Hà Nội có hơn 1.500 nhà thuốc nhưng mới có 2 nhà thuốc đạt GPP. Ông Hùng cho rằng, nếu quy định đến hết năm 2010 tất cả nhà thuốc đạt GPP rất khó khả thi. Sở dĩ có tình trạng đó là do có sự cạnh tranh không công bằng giữa các nhà thuốc đạt GPP và nhà thuốc không đạt GPP. Những nhà thuốc đạt GPP phải đầu tư nhân lực, mua sắm trang thiết bị rất lớn, phải nộp thuế đầy đủ, do đó, giá thuốc bị đội lên. Trong khi đó, các cửa hàng thuốc nhỏ khác không cần đầu tư, lại trốn thuế nên giá thuốc thường rẻ hơn.

Một đại diện của Sở Y tế Hà Nội bức xúc: "Nhà thuốc đạt GPP nào ra đời là chết ngay vì không cạnh tranh nổi. Nếu Nhà nước không sớm ban hành những cơ chế hỗ trợ đặc biệt thì Quyết định 11 của Bộ Y tế chỉ nằm trên giấy".

DN nước ngoài sẽ thao túng thị trường thuốc chữa bệnh?

   Lộ trình yêu cầu các nhà thuốc thực hiện GPP cũng là một bước đi chiến lược của ngành y tế khi hội nhập quốc tế. Ông Trương Quốc Cường, Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) lo lắng: "Còn 1 năm 4 tháng nữa là đến thời điểm DN nước ngoài được phép XNK trực tiếp vào Việt Nam. Tuy chúng ta chưa cho họ phân phối trực tiếp nhưng điều này với họ chẳng khó khăn gì, họ có thể phân phối trực tiếp qua một tổ chức, DN Việt Nam nào đó. Việc chúng ta nắm được thị trường phân phối thuốc chữa bệnh (bán buôn và bán lẻ) là bước đi chiến lược. Nếu không làm được điều này, Nhà nước rất khó khăn trong quản lý giá thuốc và chất lượng thuốc. Vì vậy, từ nay đến 1/1/2009 (thời điểm DN nước ngoài được XNK trực tiếp), chúng ta phải cho ra đời được chuỗi nhà thuốc đạt GPP và các chuỗi này phải sống được. Tránh tình trạng hiện nay, ra chuỗi nào là chết chuỗi ấy".

   Được biết, Bộ Y tế đã giao cho Cục Quản lý dược cụ thể hóa một số điều khoản ưu đãi để nhanh chóng đưa Quyết định 11 vào cuộc sống. Theo đó, Nhà nước sẽ có những hỗ trợ đặc biệt đối với các nhà thuốc nhỏ để thực hiện GPP. Cụ thể, phạm vi kinh doanh của các nhà thuốc đạt GPP và không đạt GPP là khác nhau. Các nhà thuốc đạt GPP được bán thuốc trong danh mục kê đơn, thuốc gây nghiện, chuyên khoa, đặc trị... trong khi các nhà thuốc bình thường chỉ được bán các thuốc thông thường, không phải kê đơn. Ngoài ra, nhà thuốc đạt GPP cũng sẽ được hưởng ưu đãi về thuế, quảng bá thương hiệu, được xuất nhập khẩu dược phẩm, được đào tạo miễn phí. Dự kiến, văn bản pháp lý về việc hỗ trợ này sẽ được ban hành trong vài tuần tới, đem lại môi trường kinh doanh bình đẳng cho các nhà thuốc trên thị trường.