Luật Đất đai đang bộc lộ nhiều bất cập cần phải sửa đổi.

8 điểm cần phải sửa đổi gồm: Vấn đề về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; tài chính về đất đai, giá đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; thời hạn sử dụng đất; quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa, lên sàn giao dịch chứng khoán; thủ tục hành chính trong quản lý và sử dụng đất; quản lý và phát triển thị trường bất động sản.

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cũng cho rằng, qua thực tiễn áp dụng tại các địa phương, Luật Đất đai 2003 bộc lộ khá nhiều bất cập, vướng mắc cần phải sửa đổi ngay ngay trong năm 2008, để phấn đấu tiến tới năm 2011 phải có một bộ luật về đất đai hoàn chỉnh, chặt chẽ và áp dụng lâu dài.

Luật đang “đá” nhau

Góp ý về việc sửa đổi luật ông Trịnh Kiên Đĩnh, Phó Giám đốc Sở TN&MT Hà Nội cho kiến rằng: Luật Đất đai có từ năm 2003, ngay sau đó là hàng loạt các luật khác ra đời như: Luật Đầu tư, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản. Nhưng khi áp dụng vào thực tế, các luật này "đá" nhau, khiến các bộ ngành lúng túng, người dân bức xúc.

Ông Đĩnh dẫn chứng hàng loạt các trường hợp. Về công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hiện nay, Hà Nội còn tới 65.000 trường hợp người dân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng không đến nhận vì không có tiền. Người sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong 2 năm 2006-2007 phải nộp lệ phí trước bạ theo giá đất mới cao hơn từ 8-15 lần so với năm 2004-2005. Nhiều hộ gia đình, đặc biệt là các hộ ngoại thành chưa đủ khả năng nộp lệ phí, thuế chuyển quyền sử dụng để được nhận giấy theo quy định.

Bên cạnh đó, hiện nay, trên địa bàn thành phố còn khoảng 27.300 trường hợp người dân đã kê khai đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (chủ yếu là đất ngoài bãi sông, đất ven đê...).

Theo quy định của Luật Đất đai, họ có quyền được cấp nhưng theo quy định của Luật Đê điều (2007) những hộ này lại không được... “Các trường hợp trên nếu không có giải pháp tháo gỡ sẽ gây khó khăn cho nhiệm vụ quản lý và không đáp ứng được nguyện vọng của người dân”, ông Đĩnh bày tỏ.

Một số ý kiến khác thì lại cho rằng, các loại sổ đỏ, sổ hồng đang gây khó khăn cho người dân trong quá trình chuyển quyền sử dụng, giao dịch... Luật Đất đai yêu cầu phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) khi giao dịch nhưng Luật Nhà ở của Bộ Xây dựng lại yêu cầu phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ hồng).

“Thực tế, người dân có cái nhà, tức là họ đã có quyền sử dụng mảnh đất để xây căn nhà đó. Vậy tại sao phải yêu cầu họ làm một lúc hai loại giấy khác nhau gây tốn kém, lãng phí”.

Nhà nước ra tay điều chỉnh chênh lệch địa tô

Về vấn đề quản lý giá đất theo phân công của Chính phủ, theo quan điểm của Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên, sẽ phải sửa đổi và điều chỉnh cho thống nhất.

"Những phương pháp mà Bộ Tài chính xây dựng trong thời gian qua về cơ bản sẽ không có gì thay đổi. Nếu có đổi mới thì cũng chỉ sắp xếp, và hệ thống lại như thế nào cho hợp lý hơn", ông Nguyên cho biết.

Theo ông Bùi Ngọc Tuân, Vụ phó Vụ Đất đai (Bộ TN&MT) thực tế địa phương nào định giá ở mức cao nhất cũng chỉ bằng 60% so với khung giá Chính phủ. Nhiều địa phương do do bức xúc về thu hút đầu tư nên đã định giá thấp hơn so với giá thị trường.

Hiện nay, giá của các loại đất nhà nước thu hồi để làm các mục đích công cộng như đường xá, bệnh viện, trường học... cũng không gây ra nhiều bức xúc, mà chủ yếu "nóng" ở việc lấy đất để làm đô thị. Hơn nữa những khiếu kiện của người dân chủ yếu có mấy đối tượng: Một là chuyển đổi từ đất nông nghiệp sang đất đô thị, nhưng chênh lệch địa tô quá lớn.

Thứ hai là nằm ở những dự án mà quá trình đền bù mất quá nhiều thời gian, trong khi giá đất liên tục thay đổi. Thứ ba là ở một số dự án giá đền bù cho dân còn thấp, do ngân sách nhà nước không đủ để làm. Tất cả những vấn đề đó tới đây cũng phải có sự điều chỉnh.

Vì vậy, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cho hay: Cơ sở để xác định giá từng loại đất tới đây sẽ được tổ chức theo hệ thống thống nhất, từ Bộ TN&MT cho đến các sở TN&MT. 

Cách tính giá ở những miếng đất giáp ranh giữa vùng đô thị và nông thôn, giữa tỉnh này với tỉnh kia, kể cả ngay trong cấp huyện cũng có xác định giáp ranh xã này với xã kia... tới đây cũng phải tính toán như thế nào cho công bằng.

Mặt khác, việc xác định giá đất giá đất sẽ tính ở giá trị đang sử dụng chứ không tính giá trị tới đây sẽ sử dụng như thế nào để làm căn cứ xây dựng mức giá. Nếu như trước đây phải đền bù cho dân khoảng 200 nghìn/m2 nhưng sau khi xây dựng đô thị giá tăng gấp hàng trăm lần, "bàn tay" của Nhà nước lúc này sẽ phải làm thế nào để điều chỉnh chênh lệch địa tô này ngay lập tức.

Một vấn đề lớn cũng được Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên đề cập đến đó là, cần phải nghiên cứu sửa đổi mục đích, chức năng hoạt động của các tổ chức phát triển quỹ đất.

"Hệ thống này cần phải phát triển xuống tận cấp huyện để làm sao để trung tâm này phải đứng lên để giải quyết vấn đề giá đền bù để không có sự chênh lệch địa tô quá lớn. Tổ chức này sau này còn phải thực hiện luôn cả nhiệm vụ tạo công ăn việc làm và tổ chức tái định cư. Đồng thời tới đây chấm dứt tình trạng doanh nghiệp (chủ đầu tư) thoả thuận đền bù với dân", người đứng đầu Bộ TN&MT nhấn mạnh.