Trong 10 tháng đầu năm 2008, thành phố đã xây dựng được 51 tuyến đường điểm cấp quận, huyện, 11 tuyến đường điểm cấp thành phố; lắp đặt mới 31 nhà vệ sinh công cộng 3.539 thùng rác; xử phạt trong lĩnh vực giao thông 260.811 vụ với tổng số tiền trên 44,5 tỷ đồng; xử phạt trong lĩnh vực đô thị 89.885 vụ với tổng số tiền trên 11,9 tỷ đồng; 24 quận, huyện đã thực hiện 2.368 panô, 8.428 lượt băng rôn, khẩu hiệu, 1.216.726 tờ bướm tuyên truyền và 2.409 lượt xe hoa phát thanh cổ động; tổ chức tập huấn cho 437 cán bộ cấp quận, huyện và 322 cán bộ cấp phường, xã làm công tác kiểm tra và xử lý vi phạm trong các lĩnh vực liên quan đến thực hiện nếp sống văn minh đô thị… Riêng CSGT đã xử phạt trên 1,7 triệu lượt vi phạm với số tiền trên 90 tỷ đồng, tạm giữ 106.941 phương tiện các loại, tước giấy phép lái xe 9.789 trường hợp.
Chính nhờ việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động song song với các biện pháp chế tài, xử phạt nghiêm minh mà nhận thức của người dân về "Năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị" đã có những chuyển biến bước đầu.
Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn nhiều chuyện đáng quan tâm.
Ông Trần Tấn Minh- Chủ tịch UBND phường Linh Trung, quận Thủ Đức, cho rằng, phường Linh Trung là một vùng nông nghiệp mới được đô thị hóa, cơ sở vật chất còn yếu kém, lại có rất nhiều KCN, khu chợ tự phát mọc lên và thu hút rất đông dân nhập cư (khoảng 50%) về đây cư trú, sinh sống nên ý thức của người dân chưa cao, trình độ nhận thức về pháp luật còn hạn chế, nhất là vấn đề về qui hoạch còn nhiều bất cập. Nhiều con đường mới xây dựng xong lại đào lên lắp đặt ống nước, trồng trụ điện…
Theo khảo sát của chúng tôi, có rất nhiều các quận, huyện, như Bình Thạnh, Gò Vấp, quận 12, Củ chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Nhà Bè… không có một nhà vệ sinh công công nào, thậm chí, ngay các khu vực trung tâm thành phố và các tuyến đường điểm của thành phố và các quận huyện cũng chẳng thấy nhà vệ sinh công cộng ở đâu. Cụ thể, Công viên 30/4 mỗi ngày thu hút hàng trăm người dân đến hóng mát, thư giãn, nhưng không có nhà vệ sinh. Khu vực trung tâm quận 1, đường Đồng Khởi, Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Công viên Bạch Đằng… cũng chẳng thấy nhà vệ sinh nào… Vậy làm sao kêu gọi người dân thực hiện tốt nếp sống văn minh đô thị, không tiểu bậy dọc đường? Theo các cơ quan chức năng, từ nay đến cuối năm 2008, thành phố sẽ lắp đặt thêm 70 nhà vệ sinh công cộng và khoảng 3.000 thùng rác ở các điểm, tuyến đường đông người.
Theo tiến sĩ Tạ Văn Thành- Trường Đại học Hùng Vương, hoàn cảnh xây dựng tính cách. Nếu cấm người dân buôn bán trên vỉa hè thì phải có chính sách hỗ trợ cho họ chuyển đổi nghề, nếu không chẳng khác nào "bắt cóc bỏ đĩa", đuổi họ ở chỗ này họ chạy qua chỗ khác. Rất nhiều hộ dân cũng đồng ý với ý kiến này, không thể cấm tuyệt đối như vậy, sẽ trở thành đường thành phố "chết", trong khi biết bao người dân sống nhờ vào vỉa hè. Nhận thấy sự bất cập này, UBND TP.HCM vừa mới ban hành Quyết định 74/2007-QĐ-UB ngày 23/10/2008 về việc sắp xếp lòng, lề đường. Theo đó, các quận, huyện triển khai sắp xếp lại, phân định phần nào dành buôn bán, phần nào dành để xe, phần nào dành cho người đi bộ.
Tiến sĩ Dư Phước Tân- Trưởng Phòng nghiên cứu phát triển đô thị, thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho rằng, thành phố chọn năm 2008 thực hiện nếp sống văn minh đô thị là chưa hợp lý, bởi chúng ta đang tuyên truyền người dân thực hiện tốt luật giao thông, trong khi thành phố có đến 233 "lô cốt" trên 86 tuyến đường khắp cả thành phố, án ngữ hết phần đường lưu thông của người dân, nên buộc họ phải leo lên vỉa hè để đi, tạo một thói quen xấu cho người dân.
Theo HĐND TP.HCM, năm 2009, thành phố tiếp tục thực hiện năm nếp sống văn minh đô thị với nhiều chương trình, hành động cụ thể hơn, sát thực hơn để người dân thành phố tự hào là mình đang sống trong một đô thị mang tầm vóc quốc tế. Đặc biệt, HĐND TP.HCM sẽ xây dựng các tiêu chí về "Người Sài Gòn văn minh, thân ái, năng động" để kêu gọi, khơi dậy lòng tự hào của người dân thành phố mang tên Bác.
Cửu Hùng