Vẫn còn những cơ hội lớn

 Năm 2008, cả nước thu hút hơn 64 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)- mức cao nhất từ trước tới nay và cao gấp gần 3 lần so với năm 2007. Tổng số dự án được cấp mới là 1.171. Vốn giải ngân đạt 11,5 tỷ USD, tăng 43,2% so với năm ngoái. Tuy nhiên, việc vốn FDI đăng ký lớn cũng tạo áp lực trong việc thu hẹp khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện, bên cạnh đó là sự mất cân đối trong các lĩnh vực thu hút FDI.

 Trên lĩnh vực vốn vay ưu đãi năm 2009, tuy  Nhật Bản tạm dừng cho vay vốn ODA, song một số nhà tài trợ khác vẫn tăng vốn ODA cho Việt Nam. Con số tài trợ được cam kết thật ấn tượng: trên 5 tỷ USD. Một số nhà tài trợ lớn khác như Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) còn sớm cho biết sẽ tăng tài trợ cho Việt Nam... Vấn đề quan tâm của các nhà tài trợ là Việt Nam cần tiếp tục đẩy nhanh hài hòa các thủ tục để triển khai các dự án ODA nhanh hơn. Hiện nay một số thủ tục của Việt Nam và các ngân hàng trên thế giới còn khác nhau, khiến việc thực hiện các dự án gặp khó khăn và kéo dài. Hiện các nhà tài trợ đang đánh giá cao về những nỗ lực của Việt Nam trong các chính sách phát triển kinh tế xã hội, kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Ông Martin Rama, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam cho rằng, hiện các dự án của WB tại Việt Nam rất tốt. WB có nhóm đánh giá độc lập, tất cả các dự án của WB được thực hiện ở Việt Nam đều được đánh giá là đạt mục tiêu ban đầu. Theo WB, Chính phủ Việt Nam đã rất đúng khi nhấn mạnh yếu tố nội lực để hạn chế rủi ro bên ngoài như đầu tư, chính sách an sinh xã hội.  

Tìm hướng đi trong "bão"

Năm 2009, suy thoái kinh tế toàn cầu sẽ tác động không nhỏ đến Việt Nam, đặc biệt là đối với xuất khẩu và đầu tư, kéo theo các vấn đề về cân đối xuất- nhập khẩu, cán cân thanh toán quốc tế, tỷ giá...

Theo các chuyên gia kinh tế, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam sẽ bị tác động bởi đồng USD giảm giá so với đồng tiền Việt Nam, thì sự cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam cũng sẽ kém đi. Điều đó sẽ ảnh hưởng nhiều vì xuất khẩu sang thị trường Mỹ chiếm khoảng 25% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam.

Tác động bên ngoài đến Việt Nam cũng được  Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nêu ra. Khi kinh tế các nước suy thoái mạnh hơn, đặc biệt là ở các thị trường có quan hệ thương mại với Việt Nam và nơi có nguồn kiều hối lớn, thì tác động đến Việt Nam cũng mạnh hơn. Thêm vào đó, nguồn tài chính quốc tế thắt chặt sẽ làm giảm đầu tư trực tiếp và các luồng vốn từ nước ngoài khác. Theo các chuyên gia, tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm sẽ dẫn đến việc giảm giá nhiều loại nguyên, nhiên liệu. Mặc dù điều này giúp giảm áp lực lạm phát, nhưng cũng sẽ làm giảm triển vọng tăng trưởng của các nền kinh tế xuất khẩu dựa nhiều vào sản phẩm sơ chế như Việt Nam.

 Để đối phó với những thách thức của năm 2009, IMF cho rằng, Việt Nam cần thận trọng đối với các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô, làm sao phù hợp với các mục tiêu và lợi ích như cân đối các rủi ro, bảo vệ thể chế, cải thiện chất lượng số liệu thông tin, thúc đẩy cải cách cơ cấu… Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần thận trọng với việc nới lỏng chính sách tiền tệ hơn nữa. Áp lực giảm giá VND gần đây là bằng chứng rõ ràng về việc các chính sách sẽ phải được cân bằng tinh tế. Việc nới lỏng biên độ tỷ giá giao dịch gần đây rất đáng hoan nghênh và cần xem xét một chế độ tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn nữa khi điều kiện cho phép. Về chính sách tài khóa, cần rút nguồn lực ra khỏi các dự án đầu tư kém hiệu quả để dành cho các nhu cầu về cơ sở hạ tầng thiết yếu cũng như hỗ trợ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Trong trường hợp triển vọng kinh tế xấu hơn dự đoán thì có thể cân nhắc đến việc tăng chi ngân sách cho an sinh xã hội. Theo đó, phải đưa ra một khuôn khổ đối phó kịp thời với bất kỳ tổn thương nào của khu vực ngân hàng và khu vực doanh nghiệp. Mặc dù những rủi ro trong hệ thống ngân hàng, theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, đã được kiểm soát, tuy nhiên vẫn có dấu hiệu về tình trạng căng thẳng xuất phát từ chất lượng tài sản có đang xấu đi. IMF cũng khuyến cáo nên giám sát chặt chẽ các doanh nghiệp nhà nước lớn để phát hiện và xử lý các vấn đề có thể mang lại rủi ro lớn cho ngân sách và hệ thống ngân hàng.

 Năm 2009 được xem là năm thách thức lớn nhất cho nền kinh tế thế giới kể từ nửa thế kỷ qua. Và Việt Nam cũng phải chịu chung sự thách thức này. Tuy nhiên, với những nguồn vốn đầu tư đúng chỗ, đúng nơi, trọng điểm và nỗ lực vượt qua khó khăn, hy vọng cơn khủng hoảng sẽ sớm qua đi và nền kinh tế sẽ sớm lấy lại được sức bật tăng trưởng vốn có!

Duy Khanh