Làng chài Vung Viêng thuộc phường Cao Thắng, TP Hạ Long (cách TP Hạ Long khoảng 40 km về phía đông nam), có 55 hộ, 215 nhân khẩu, sống lênh đênh trên biển từ nhiều đời nay, chủ yếu là đánh bắt hải sản bằng phương pháp câu, đời sống rất khó khăn. Mọi sinh hoạt của cả gia đình đều diễn ra trên một con thuyền nhỏ, thậm chí có gia đình "tam đại đồng... thuyền". Mọi chất thải đều thải xuống biển, đó là thói quen, tập quán của cư dân làng chài.

Bà Luật sư Nancie người Mỹ trao máy Laptop cho học sinh Làng chài Vung Viêng

Nhưng từ khi Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới, môi trường Vinh Hạ Long trở thành mối quan tâm hàng đầu. Để cư dân làng chài từ bỏ tập quán, thói quen lâu đời và có ý thức giữ gìn sự trong sạch của vịnh Hạ Long, được sự đồng ý của UBND tỉnh Quảng Ninh và sự đồng thuận của BQL vịnh Hạ Long, sự vào cuộc của các ngành các cấp, của phường Hùng Thắng, Công ty TNHH du thuyền Đông Dương, Công ty TNHH Cánh Buồm Nhiệt Đới và Công ty du lịch Dấu Chân Việt (Hà Nội) đã lập dự án thu gom rác thải tại làng chài. Dự án được triển khai tại làng chài Vung Viêng từ đầu năm 2008. Được sự hỗ trợ của TP Hạ Long, sự tài trợ của Công ty TNHH du tuyền Đông Dương và các nhà tài trợ khác, làng chài Vung Viêng thành lập HTX dịch vụ du lịch làng chài. chủ yếu thu gom rác thải trên mặt vịnh.

 Từ dự án "Vì một Hạ Long xanh" do Công ty TNHH du thuyền Đông Dương khởi xướng, sau gần 2 năm triển khai, đến nay làng chài Vung Viêng đã có sự khởi sắc đáng mừng. Ông Tăng Văn Phiếm, Chủ nhiệm HTX, cho biết: Từ chiếc sọt đựng rác Công ty TNHH du thuyền Đông Dương phát cho mỗi hộ, nay đã thành nề nếp, HTX tiếp tục bổ sung. Hiện HTX đã phát triển lên 60 xã viên (Vung Viêng: 45 người, Cửa Vạn: 15 người). Số rác thu gom được chuyển đến vị trí quy định để tàu của Công ty đô thị và môi trường vận chuyển đi xử lý. Nhờ đó vùng biển Vung Viêng ngày càng trong sạch.

 HTX còn tổ chức đội chèo đò du lịch phục vụ khách thăm làng chài, gồm 31 lao động là các cháu học sinh không có điều kiện học tiếp. Hiện HTX trang bị 10 chiếc đò được trang bị đủ phương tiện cứu sinh. Đây là hình thức du lịch sinh thái biển rất được khách nước ngoài ưa thích. Công ty TNHH du thuyền Đông Dương cùng HTX khai thác các tour từ một số hãng tàu lớn, như Công ty TNHH Cánh Buồm Nhiệt Đới, Công ty TNHH vận chuyển khách du lịch Bài Thơ, Công ty CP du thuyền BHAYA, Công ty TNHH du lịch Hải Long, Công ty TNHH du lịch Biển Ngọc... Mỗi tháng HTX phục vụ 2.500- 3.000 lượt khách nước ngoài, doanh thu 100.000- 120.000 triệu đồng, tạo thu nhập ổn định cho 31 lao động từ 1,5- 1,7 triệu đồng/người /tháng.

 Nhờ dự án "Vì một Hạ Long Xanh", làng chài Vung Viêng cũng như một số làng chài khác đã mở được lớp học, xỏa bỏ tình trạng mù chữ. Hiện làng chài Vung Viêng đã có các lớp từ lớp 1 đến lớp 5, với hơn 40 cháu, 3 giáo viên trẻ tình nguyện phụ trách. 3 giáo viên tình nguyện mở thêm lớp bổ túc ban đêm từ lớp 6 và lớp xóa mù cho hàng chục người ở độ tuổi khác nhau.

Một điểm đặc biệt vui mừng là có một tổ chức phi chính phủ của Đức đã ủng hộ làng chài thay dần phao hộp xốp vừa gây ô nhiêm môi trường, vừa nguy hiểm bằng phao thùng nhựa. Hiện đã thay được cho 4 hộ thuộc diện khó khó khăn nhất, mỗi hộ 30- 40 thùng phao, mỗi thùng phao nhựa giá 320.000 đồng. Dự kiến hết năm 2010, toàn bộ 55 hộ làng chài Vung Viêng sẽ được thay phao nhựa.

 Bà luật sư Nancie, người Mỹ, sau một lần đến thăm làng chài Vung Viêng, thấy trẻ em nơi đây còn quá lạc hậu. Về nước, bà đã cùng chồng đặt kế hoạch tiết kiệm từ số tiền trợ cấp hưu trí của gia đình để mua tặng làng chài Vung Viêng một số laptop để các cháu được tiếp cận với công nghệ thông tin, khuyến khích các cháu chăm học. Và cuối tháng 10/2009, bà louật sư Nancie, thông qua Công ty TNHH du thuyền Đông Dương tổ chức lễ trao 10 chiếc laptop cho các cháu học sinh làng chài Vung Viêng.

 Nhờ dự án "Vì một Hạ Long Xanh", các làng chài định cư trên vịnh Hạ Long đang được đổi đời từng ngày. Đặc biệt, vịnh Hạ Long giảm đáng kể tình trạng ô nhiễm.

Bài và ảnh: Đinh Quận