Chi phí, giá thức ăn chăn nuôi cao ngất ngưởng, thời tiết không thuận lợi, thịt ngoại nhập giá rẻ tràn ngập thị trường... là những bất lợi lớn đối với ngành chăn nuôi Việt Nam trong những tháng cuối năm. Tại TP.HCM, mặc dù hiện tại nhiều mặt hàng thực phẩm như thịt heo, gà, trâu, bò vẫn đứng ở mức cao nhưng người chăn nuôi khó kỳ vọng kiếm lãi.

Thịt bán giá cao- Người nuôi vẫn không lãi

Tại các chợ bán lẻ như Tân Bình, Bà Chiểu, Tân Phú (TP.HCM), giá thịt heo đùi vẫn đứng ở mức 65.000- 70.000 đ/kg, thịt heo nạc 70.000- 75.000 đ/kg, ba rọi 70.000- 75.000 đ/kg, cao hơn cuối tháng 9 khoảng 2000- 5000 đ/kg. Thịt bò phi lê 150.000 đ/kg, gà ta 140.000 đ/kg, gà công nghiệp 45.000 đ/kg, cao hơn cuối tháng 9 khoảng 7000- 10.000 đồng/kg. Ông Nguyễn Bá Vinh, chủ trang trại nuôi heo ở quận 9 cho biết, dù giá thịt heo tăng nhưng các chi phí như giống, thức ăn, thuốc thú y... cũng tăng mạnh nên người chăn nuôi chỉ thu hồi vốn, thậm chí còn bị lỗ.

Khó khăn lớn nhất của người chăn nuôi là giá thức ăn chăn nuôi liên tục tăng cao. Theo ông Lê Bá Lịch, Chủ tịch Hiệp hội thức ăn chăn nuôi Việt Nam, thức ăn chăn nuôi ở nước ta hiện chiếm 65- 70% giá thành. Dù là quốc gia về nông nghiệp nhưng Việt Nam hàng năm vẫn phải bỏ ra trên 2 tỷ USD để nhập nguyên liệu làm thức ăn chăn nuôi. Có tới 70% thị phần thức ăn chăn nuôi của Việt Nam do các công ty 100% vốn nước ngoài  nắm giữ.

Theo đánh giá của Trung tâm Agroinfo (Viện Nghiên cứu chiến lược và chính sách phát triển nông nghiệp nông thôn), nếu so sánh giá nguyên liệu đầu vào và giá thịt đầu ra sẽ thấy rõ người chăn nuôi trong nước đang phải chịu sức ép lớn. Nếu lấy mức giá tháng 1/2009 là 100% để so sánh thì giá nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi ở mức đỉnh của năm 2008 đã tăng lên đến gần 200%, còn hiện nay tuy đã giảm nhưng vẫn cao tới 142%. Trong khi đó, giá thịt (đầu ra của chăn nuôi) ở mức đỉnh năm 2008 chỉ đạt 135% và hiện nay chỉ xấp xỉ như tháng 1/2009.

Đáng chú ý, lượng thực phẩm tươi sống nhập khẩu tăng, bán giá rẻ, đã tác động trực tiếp đến hoạt động chăn nuôi trong nước. Theo Tổng cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu thịt và sản phẩm thịt năm 2008 đã tăng 177,9% so với năm 2007, đạt 189 triệu USD; kim ngạch nhập khẩu thịt 6 tháng đầu năm 2009 chỉ còn 58,58 triệu USD, giảm 36% so với cùng kỳ năm 2008. Tuy lượng thịt ngoại giảm nhưng vẫn có ưu thế trên thị trường do nhiều mặt hàng bán giá rẻ hơn hàng sản xuất trong nước.

Theo thống kê của Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), ngoài chăn nuôi trâu bò, dê cừu, gia cầm, cả nước hiện có trên 300.000 hộ chăn nuôi heo với tổng số đàn heo hơn 26 triệu con sẽ không đủ để cung cấp thịt cho hơn 86 triệu dân. Cung không đủ đáp ứng cầu dẫn đến giá thịt trên thị trường luôn biến động và thịt ngoại có cơ hội "thắng thế".

Ngoài ra người chăn nuôi trong nước còn chịu những áp lực khác như giá thuốc thú y liên tục tăng, con giống thiếu và không ổn định, dịch bệnh luôn rình rập...

Giảm khó khăn cho người chăn nuôi - Cách nào?

Để giải bài toán về thức ăn chăn nuôi, nhiều chủ trang trại chăn nuôi ở miền Đông Nam bộ cho rằng, cần phải liên kết giữa các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi với người chăn nuôi và nông dân trong việc sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Tỉnh Đồng Nai hiện là địa phương nuôi heo nhiều nhất (hơn 1,2 triệu con) và cũng là nơi có nhiều nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi nhất nước. Các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi nổi tiếng như CP, Cargill, Proconco, Vina, Thanh Bình tọa lạc tại Đồng Nai nhưng người chăn nuôi ở đây khó mua được cám rẻ để nuôi heo, gà. Theo Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Nai, mỗi năm Đồng Nai thu hoạch bình quân gần 650 ngàn tấn lúa, ngô và sản phẩm nông nghiệp khác, hầu hết bán cho tư thương với giá thấp, khó bán được giá cao cho các nhà máy. Nguyên nhân vì sao?

Một chủ doanh nghiệp chuyên cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi ở Đồng Nai cho biết, sản lượng ngô trong nước sản xuất được rất nhiều nhưng 9 tháng đầu năm 2009, Việt Nam đã phải nhập khẩu 700 000 tấn ngô để sản xuất thức ăn chăn nuôi. Các nhà máy tiêu thụ ít ngô trong nước do nông dân chỉ phơi ngoài trời có độ ẩm quá cao, nếu để trong kho khoảng 2- 4 tháng với thời tiết không thuận lợi sẽ bị mốc...

Công ty Proconco sản xuất khoảng 1 triệu tấn thức ăn chăn nuôi/năm, nhưng các chất vi khoáng, đậu nành... phải nhập gần 100%, các loại cám gạo, ngô mua trong nước không nhiều. Nhà máy ít mua nguyên liệu tại chỗ là do ngô, cám gạo trong nước độ ẩm cao, dễ mốc, khó bảo quản, nên công ty phải chọn phương án nhập khẩu để bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Từ thực tế bất cập đó, các chủ trang trại nuôi heo, gà công nghiệp dự báo, heo, gà đáp ứng nhu cầu tiêu thụ dịp Tết Canh Dần 2009 sẽ không thiếu nhưng giá sẽ cao hơn năm trước khoảng 15%. "Hiện tại là thời điểm gây đàn heo, gà để đón thị trường Tết, nhưng chi phí cho chăn nuôi cao ngất ngưởng thì khó có sản phẩm giá thấp được"- một chủ trang trại chăn nuôi gia cầm ở Định Quán, Đồng Nai nhận định.

Thế Vĩnh