Thị trấn Đô Lương, huyện Đô Lương (Nghệ An) có 10 khối dân cư với gần 9.000 nhân khẩu. Trung bình mỗi ngày, thị trấn thải ra khoảng 7- 8 tấn rác các loại (tương đương 19,2m3). Do hệ thống hạ tầng đô thị yếu kém, không đồng bộ nên vấn đề vệ sinh môi trường đang đặt ra những yêu cầu bức xúc. Từ thực tế đó, năm 2004, UBND thị trấn Đô Lương đã thành lập tổ thu gom rác. Do quy mô nhỏ, không có trợ cấp kinh phí, phải tự lấy thu bù chi và đảm đương một công việc "quá sức" nên tổ thu gom rác đã tự giải tán. Năm 2006, theo chỉ đạo của UBND huyện, HTX dịch vụ và môi trường Đô Lương ra đời.

HTX được tổ chức thành 3 nhóm (thu phí, thu gom và xây dựng) gồm 29 lao động trực tiếp và 6 lao động gián tiếp, được UBND huyện Đô Lương trang bị 1 chiếc xe tải 1,5 tấn vận chuyển rác thải và 3 xe đẩy tay. Với điều kiện phương tiện hoạt động như vậy, HTX chỉ vận chuyển rác thải bằng xe cơ giới cho 4 khối dân cư, 6 khối còn lại trên địa bàn phải vận chuyển bằng xe bò.

Nguồn thu của HTX chủ yếu là phí vệ sinh môi trường hàng tháng do các hộ gia đình đóng góp theo quy định của UBND tỉnh Nghệ An với mức 1.500 đồng/khẩu/tháng. Do vậy, thu nhập bình quân của xã viên HTX chỉ khoảng 300.000 - 400.000 đồng/người/tháng.

Một vấn đề đặt ra đối với công tác vệ sinh môi trường ở thị trấn Đô Lương hiện nay là việc xây dựng bãi xử lý rác thải. Hiện tại 2 bãi rác thải đang có đều không đạt tiêu chuẩn (gần khu dân cư, diện tích quá nhỏ), không đáp ứng được yêu cầu. Bên cạnh đó, cuối năm HTX mới có kinh phí để thuê chôn lấp. Do vậy, lượng rác thải trong 10 tháng đầu năm 2009 ở cả 2 bãi rác đã lên tới 15.084m3. Để xử lý cơ bản số rác thải này, kinh phí chôn lấp, phun phòng dịch ước khoảng 120,5 triệu đồng. Nguồn kinh phí này, HTX vẫn phải trông chờ vào sự hỗ trợ từ ngân sách huyện.

Năm 2009, HTX tằn tiện lắm cũng chỉ "dành" ra được 7 triệu đồng dự phòng cho chi phí đột xuất. Khó khăn là vậy, nhưng theo ghi nhận của Liên minh HTX Nghệ An, HTX dịch vụ và môi trường Đô Lương là mô hình KTTT đầu tiên ở Nghệ An hoạt động trong lĩnh vực này. Đây là nỗ lực không chỉ của UBND huyện Đô Lương, UBND thị trấn Đô Lương mà của tập thể cán bộ, xã viên HTX. Rõ ràng, HTX dịch vụ và môi trường Đô Lương ra đời, đã giải quyết được vấn đề trước mắt về môi trường rác thải ở một đô thị đang trên đà phát triển. Về lâu đài, cùng với việc tuyên truyền, vận động nhân dân ý thức bảo vệ môi trường, có nghĩa vụ đóng góp phí vệ sinh môi trường, là việc hình thành một đơn vị dịch vụ công ích vừa tự hạch toán, vừa thực hiện đúng nguồn kinh phí từ ngân sách cho việc bảo vệ môi trường, môi sinh. Mặc dù thu nhập chưa cao, khối lượng công việc lớn, nhưng những xã viên HTX dịch vụ và môi trường Đô Lương đã góp phần không nhỏ cho một thị trấn "xanh- sạch- đẹp".

Sỹ Hào