Năm 2009, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đã làm ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế trong nước, tỷ lệ người thất nghiệp tăng cao..., nhưng về cuối năm, xu hướng tăng trưởng đã trở lại với nền kinh tế. Trong khu vực KTTT,  nòng cốt là HTX, tuy ít bị ảnh hưởng hơn song cũng gặp không ít khó khăn, trắc trở khi xuất khẩu sản phẩm hàng hóa nông sản, thủ công, mỹ nghệ bị giảm sút; sản xuất, kinh doanh có nơi, có lúc bị đình đốn vì hàng hóa khó tiêu thụ; nhiều HTX, hộ nông dân nuôi tôm, nuôi cá ba sa phục vụ cho chế biến xuất khẩu có thời kỳ phải "phơi ao"; thu nhập của nhiều xã viên HTX bị thu hẹp; đời sống của xã viên và người lao động gặp khó khăn...

Đúng lúc đó, các chính sách kích cầu của Chính phủ được thực thi kịp thời như: hỗ trợ lãi suất 4%; giảm thuế, giãn thời gian nộp thuế cho các doanh nghiệp và HTX... Tuy nhiên, các HTX không dễ dàng tiếp cận với chính sách kích cầu để khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh. Một phần do nội lực của các HTX còn yếu; cán bộ, xã viên nhiều HTX chưa có tư duy năng động, nhạy bén của kinh tế thị trường, chưa nhận thức được rằng, "mình phải sản xuất ra cái mà thị trường cần, chứ không phải đưa ra thị trường cái mà mình có"...

Mặt khác, đa số các ngân hàng thương mại, vì lý do an toàn vốn, rất e ngại cho các HTX, liên hiệp HTX và tổ hợp tác vay vốn, hoặc nếu có cho vay thì đòi hỏi phải có thế chấp và phải có phương án, dự án sản xuất kinh doanh khả thi- điều kiện rất khó đối với nhiều HTX.

Vì vậy, với chức năng và nhiệm vụ của mình, đồng thời vừa là cầu nối giữa các HTX với các ngân hàng thương mại, Liên minh HTX Việt Nam một mặt chủ động hướng dẫn các HTX nhanh chóng tiếp cận với các chính sách kích cầu, hướng dẫn phương pháp xây dựng phương án, đề án sản xuất kinh doanh bảo đảm chất lượng và mang tính khả thi cao; mặt khác, tích cực, chủ động bàn bạc và ký thoả thuận hợp tác với Ngân hàng Phát triển Việt Nam, để ngân hàng bảo lãnh cho các HTX vay vốn của các ngân hàng thương mại theo Quyết định 14/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Vì vậy, trong năm 2009, Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã bảo lãnh cho 35 HTX vay vốn hỗ trợ lãi suất 4% của Chính phủ với hơn 58 tỷ đồng thông qua các ngân hàng thương mại để thực hiện 10 dự án đầu tư và 22 phương án sản xuất kinh doanh.

Số lượng các HTX và số tiền được vay thông qua bảo lãnh trong năm 2009 còn rất thấp song cũng đã mở ra con đường tiếp cận mới các nguồn vốn để phát triển sản xuất kinh doanh trong các HTX. Quan trọng hơn là thông qua việc thẩm định, bảo lãnh, Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã cùng với các HTX kiểm tra, rà soát để thực hiện tốt các quy định về tài chính, kế toán, năng lực lựa chọn các dự án, phương án đầu tư có hiệu quả vào sản xuất kinh doanh. Nhiều HTX trước đây chưa đủ điều kiện vay vốn của ngân hàng thương mại, nay đã có thể tiếp cận được vốn vay nhờ thực hiện tốt các quy định về bảo lãnh tín dụng, huy động thêm được nguồn vốn để phát triển sản xuất kinh doanh.

Một mùa xuân mới đang đến với đất nước, nền kinh tế đang tăng trưởng trở lại, hứa hẹn nhiều thành quả mới. Tuy nhiên, dư âm của khủng hoảng kinh tế thế giới và suy giảm kinh tế trong nước vẫn còn, đòi hỏi sự cố gắng nỗ lực vươn lên của KTTT nói chung, từng xã viên và từng HTX nói riêng. Chỉ có con đường đoàn kết, hợp tác, chung sức, chung lòng đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, hướng tới xuất khẩu mới có thể nâng cao năng suất, hiệu quả, sức cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá, dịch vụ và nâng cao đời sống xã viên.

Muốn vậy, việc đầu tiên là các cán bộ HTX phải ra sức học tập nâng cao trình độ, nhất là về năng lực xây dựng đề án, phương án sản xuất kinh doanh khả thi để có thể tiếp cận được với các nguồn vốn vay, đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh; tích cực tìm hiểu, ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ vào quá trình sản xuất kinh doanh để nâng cao năng suất, chất lượng và tính cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá và dịch vụ; tuân thủ nghiêm ngặt các đòi hỏi về tiêu chuẩn an toàn, vệ sinh thực phẩm; từng bước xây dựng và giữ vững thương hiệu của HTX như: HTX rau sạch, HTX vú sữa Lò Rèn (Tiền Giang, là HTX hoa quả đạt tiêu chuẩn quốc tế GlobalGAP), HTX Thanh long Bình Thuận và nhiều HTX sản xuất thịt lợn sạch và thủy sản sạch...

 Liên minh HTX Việt Nam với vai trò là đại diện, hướng dẫn, hỗ trợ và là cầu nối giữa các HTX với các ngân hàng, thị trường, cần làm tốt hơn nữa vai trò hỗ trợ và định hướng của mình. Phối hợp với Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các ngân hàng thương mại tổ chức tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách mới của Đảng, Nhà nước về phát triển KTTT, đặc biệt là gói kích cầu trung và dài hạn với hỗ trợ lãi suất 2% của Chính phủ, nhằm hỗ trợ các HTX đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, dịch vụ; mở các lớp tập huấn về phương pháp xây dựng phương án, đề án sản xuất kinh doanh, các nguyên tắc về bảo lãnh tín dụng và thực hiện tốt các chế độ tài chính kế toán... giúp các HTX phát triển vững mạnh và bền vững.

Với truyền thống đoàn kết và hợp tác, tin tưởng rằng, Liên minh HTX Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các HTX cùng nhau đẩy mạnh sự liên kết gắn bó, chặt chẽ hơn nữa; phấn đấu xây dựng KTTT phát triển ngày càng vững mạnh, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

TS. Phan Vĩnh Điển