Ông Đỗ Thế Nhữ- Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đăk Nông- trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Kinh tế Hợp tác Việt Nam.

Xin ông cho biết những chuyển biến của KTTT ở Đăk Nông từ khi triển khai thực hiện Nghị quyết 13- TW5 (khoá IX)?

- Trong hơn 5 năm qua, từ khi thành lập tỉnh Đăk Nông đến nay, trong điều kiện còn nhiều khó khăn, song các cấp ủy Đảng, chính quyền đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết TW5 (khóa IX) về tiếp tục đổi mới phát triển và nâng cao hiệu quả KTTT, trong đó xác định những quan điểm chỉ đạo và các giải pháp cần thiết nhằm củng cố và thúc đẩy KTTT phát triển. Kết quả, số lượng HTX đã tăng hơn 3,5 lần, tổ hợp tác tăng hơn gấp đôi; chất lượng HTX, tổ hợp tác cũng tăng đáng kể. Các HTX cũ đã được chuyển đổi, phát triển đa dạng hơn về ngành nghề, quy mô và trình độ đã từng bước phát triển khắc phục tình trạng yếu kém, nâng cao vị thế của mình, bước đầu đã khẳng định tính chủ động trong hoạt động, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn.

Tuy nhiên, nhìn chung KTTT vẫn còn yếu so với các thành phần kinh tế khác. Theo ông, nguyên nhân nào đã và đang "kìm hãm" KTTT? Đăk Nông đã có những giải pháp gì nhằm tháo gỡ khó khăn, giúp KTTT phát triển?

- So với mục tiêu, nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước đề ra, phát triển KTTT còn nhiều bất cập như: quy mô nhỏ, chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ hợp tác, HTX còn thấp; các HTX chưa mở rộng lĩnh vực dịch vụ cung ứng cho nhu cầu sản xuất, đời sống ngày càng tăng cho hộ xã viên và cộng đồng; số lượng xã viên tăng chậm, còn nhiều hộ gia đình, người lao động chưa mặn mà tham gia HTX; số HTX sản xuất kinh doanh hiệu quả còn ít; tăng trưởng của KTTT còn chậm, tỷ lệ đóng góp vào GDP không tương xứng với tiềm năng, lợi thế của địa phương...

Nguyên nhân của tình trạng yếu kém đó tập trung chủ yếu ở một số vấn đề sau: Nhận thức về vị trí, vai trò của KTTT, tính tất yếu khách quan, HTX là thành quả của nền văn minh nhân loại trong các cấp ủy, chính quyền, cán bộ, Đảng viên chưa đầy đủ, thống nhất, hoặc cho rằng HTX nay đã có Luật nên cứ thế mà hoạt động theo Luật, coi các tổ hợp tác, HTX như một sự phát triển tự thân, tự phát nên không hoặc ít được sự quan tâm của chính quyền, các tổ chức cơ sở Đảng; hoặc còn lúng túng trong lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành chính sách. Chẳng hạn vay vốn ngân hàng, chính sách kích cầu của Chính phủ thì các HTX không có hoặc có ít tài sản thế chấp, uy tín chưa cao so với doanh nghiệp, công ty cổ phần, công ty tư nhân…, do đó khó tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi.

Vấn đề đặt ra là tại sao hiện nay thể chế chính sách đã được tháo gỡ khá thông thoáng nhưng HTX lại không phát triển như mong đợi? Vậy phải có nguyên nhân khác nữa. Nếu cho là do nhu cầu người dân, kinh tế hộ gia đình chưa hẳn đúng, vì rất nhiều kinh tế hộ đang có nhu cầu hợp tác ở những khâu công việc mà họ không thể tự làm được một cách có hiệu quả, thì HTX lại chưa đáp ứng được. Chẳng hạn như dịch vụ kỹ thuật, thị trường đầu ra đầu vào cho sản xuất. Mặt khác, một bộ phận người dân chưa nhận thức rõ về HTX, chưa hiểu đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với lợi ích phát triển HTX. Vẫn còn một bộ phận mặc cảm về mô hình HTX kiểu cũ. Chẳng hạn góp vốn vào HTX sợ làm ăn thua lỗ sẽ bị mất. Việc thực hiện chính sách của các HTX chưa nghiêm, nhiều HTX chưa nỗ lực phấn đấu vươn lên. HTX thiếu tư duy chiến lược sản xuất- kinh doanh- dịch vụ đáp ứng những nhu cầu của hộ xã viên.

Ông có thể cho biết về một số định hướng phát triển mang tính chiến lược trong lĩnh vực KTTT ở Đăk Nông?

- Về phát triển KTTT những năm tiếp theo, Đại hội Đảng bộ tỉnh xác định: Tiếp tục củng cố, hoàn thiện mô hình HTX, nâng cao hiệu quả hoạt động và vị thế của HTX. Tạo điều kiện cho các HTX mở rộng hoạt động dịch vụ, chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật, giúp xã viên tiếp cận các nguồn vốn đầu tư, tổ chức sản xuất kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm và thông qua tổ chức này nông dân được hưởng các chính sách ưu đãi của Đảng và Nhà nước

Tập trung củng cố và đổi mới theo chiều sâu, tạo sự chuyển biến rõ nét trên tất cả các mặt hoạt động kinh tế- xã hội, phương thức quản lý, tăng thu nhập ổn định cho xã viên, người lao động, tăng tích lũy tài sản, đa dạng hóa các loại hình HTX, phát triển HTX kinh doanh tổng hợp đa ngành hoặc chuyên ngành, thu hút đông đảo kinh tế hộ, người lao động tham gia.

Tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, thống nhất nhận thức, tạo môi trường tâm lý thuận lợi cho HTX phát triển. Cần làm cho cán bộ, đảng viên, nhân dân nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn các quan điểm được xác định trong Nghị quyết TW5 (khóa IX) và Chỉ thị số 20/CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng. Nhận thức đúng bản chất nguyên tắc các giá trị HTX, phân biệt sự khác nhau giữa HTX kiểu cũ và mới, HTX và doanh nghiệp, công ty cổ phần… Thấy rõ nhu cầu phát triển HTX là tất yếu, khách quan, để không còn băn khoăn, nghi ngại do định kiến cũ.

Tiếp tục tập trung củng cố, đổi mới và phát triển nhân rộng các mô hình tổ hợp tác, HTX với nhiều hình thức đa dạng và linh hoạt, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới và phù hợp với năng lực quản lý, điều kiện kinh tế, kỹ thuật và tập quán lao động của người dân. Tuy nhiên, tuyệt đối không gò ép chạy theo phong trào, mạnh dạn giải thể các HTX tồn tại trên danh nghĩa, không hiệu quả kéo dài.

Hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển HTX trên cơ sở quan điểm HTX là tổ chức cộng đồng của người dân trên tinh thần tự nguyện, tự trợ giúp, tự chịu trách nhiệm, vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính xã hội. Cần tập trung tháo gỡ những khó khăn bức xúc trong hoạt động như vốn, chính sách giao đất, chính sách tín dụng, bảo hiểm... Tăng cường hỗ trợ các HTX trong việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, lao động, tư vấn, cung cấp thông tin, tháo gỡ những khó khăn về cung ứng vật tư, tiêu thụ sản phẩm. Có biện pháp lồng ghép kế hoạch phát triển KTTT trong các chương trình, dự án, đề án phát triển kinh tế, xã hội ngắn hạn, trung hạn, dài hạn của quốc gia và địa phương.

Sắp tới, UBND tỉnh Đăk Nông sẽ tập trung chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển KTTT một cách cụ thể, nhằm tạo bước chuyển biến mạnh mẽ để KTTT thực sự trở thành lực lượng lòng cốt trong sự nghiệp CNH- HĐH nông nghiệp, nông thôn.

Xin cảm ơn ông!

Lê Công Phương (thực hiện)