Ông Trần Hữu Huỳnh, Phó Tổng Thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết: Cùng với chất lượng lao động, tính minh bạch là một trong hai chỉ số chiếm tỷ trọng cao nhất (20%) trong chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2009 (PCI 2009) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và dự án Nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam do Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ tài trợ, công bố mới đây.

Trong đó, sự cải thiện chỉ số chất lượng đào tạo lao động có đóng góp lớn trong việc tăng điểm số cho các tỉnh, thành phố. Khoảng 45% số DN tham gia điều tra PCI năm 2009 đánh giá chất lượng giáo dục đào tạo ở mức Tốt hoặc Rất tốt (năm 2008 là 35%). Tiếp theo, chi phí thời gian để thực hiện các quy định của Nhà nước chiếm 15%; thời gian DN bỏ ra để thực hiện các thủ tục hành chính đã giảm từ 22% xuống 15%; thời gian trung bình mỗi đợt thanh tra, kiểm tra thuế giảm từ 8 giờ xuống còn 5 giờ... Khoảng 47% số DN tham gia điều tra ở tỉnh vị trí trung bình cho biết, các công việc liên quan đến giấy tờ, thủ tục hành chính đã giảm trong vòng 2 năm qua; 44% số DN nhận định cán bộ, công chức giải quyết thủ tục hành chính hiệu quả hơn...

Có tới 61/63 tỉnh, thành phố có sự cải thiện về điểm số trong bảng xếp hạng PCI 2009. 10 vị trí dẫn đầu năm nay đều đạt số điểm trên 65,7 (năm ngoái chưa đến 60 điểm), trong khi vị trí cuối cùng cũng tăng hơn tỉnh cuối bảng năm 2008 trên 4 điểm. Do điểm số được cải thiện, nhóm Rất tốt tăng từ 3 tỉnh của năm 2008 lên 6 tỉnh trong bảng xếp hạng PCI 2009.

Điểm nổi bật nữa là Đề án 30 về cải cách hành chính của Chính phủ đã đạt được những tiến bộ đáng khích lệ. Khoảng 30% DN tham gia điều tra ghi nhận thời gian để thực hiện các yêu cầu về chữ ký và con dấu của các đơn vị hành chính trong tỉnh đã được rút.

Tuy nhiên, có một số vấn đề mà Việt Nam vẫn phải tiếp tục sửa đổi để môi trường kinh doanh trở nên minh bạch hơn. Cụ thể, chỉ số về lòng tin của DN vào thiết chế pháp lý cho thấy kết quả khác nhau. Tỷ lệ các vụ kiện được thụ lý tại tòa án tỉnh do DN dân doanh là nguyên đơn tăng từ 65% lên 72% trong PCI 2009. Số DN tin tưởng có thể sử dụng hệ thống pháp lý để khởi kiện các hành vi tham nhũng, hoặc bảo vệ tài sản của họ giảm lần lượt là 27% xuống 25% và 67% xuống 62%. Hơn nữa, 53% DN cho biết cần phải trả hoa hồng để có được hợp đồng với các cơ quan nhà nước- một dấu hiệu xấu về nạn nhũng nhiễu trên diện rộng.

Về thủ tục đăng ký kinh doanh, hầu hết các địa phương đều triển khai mô hình "một cửa liên thông" để rút ngắn thời gian cho DN. Tuy nhiên, đại diện Sở KH-ĐT TP.HCM cho rằng, một cửa thật nhưng vẫn có rất nhiều ổ khoá, mà quá trình đi mở khóa rất gian nan.

Thêm một điểm nữa rất đáng lưu tâm là số lượng văn bản hướng dẫn (công văn) tăng vọt, khiến DN khó tìm thấy vì hiện mới chỉ công khai Luật với Nghị định. Do có những rào cản đó, nên theo điều tra của VCCI, chỉ 65% DN tư nhân tại Việt Nam dự định mở rộng hoạt động kinh doanh của mình trong hai năm tới, so với 78% năm 2008 và 77% năm 2007. Các DN nhỏ chịu tác động nặng nề hơn từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu với 47% DN cho biết có ý định mở rộng kinh doanh...

Hà Minh