Mới đây, tại TP.Hồ Chí Minh, Phòng Thương mại và Công nghiệp đã tổ chức một hội nghị lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Luật Thuế nhà, đất. Chỉ trong một cuộc thảo luận không lớn mà đã có nhiều ý kiến trái chiều. Xin lược ghi lại một số ý kiến để bạn đọc tham khảo, suy ngẫm.

Một góc thành phố Hồ Chí Minh

Có chống được đầu cơ đất đai?

TS Trần Du Lịch- Phó trưởng đoàn ĐBQH TP.HCM nhận định, Luật Thuế nhà, đất được hiểu với triết lý “đánh vào phần ngọn tài sản của người giàu, chia cho người nghèo, đóng góp vào công bằng xã hội”. Bởi kinh tế thị trường thường gắn liền với đầu cơ, chính vì vậy Nhà nước phải điều tiết bằng các luật thuế. Với điều kiện kinh tế- xã hội hiện nay, người dân thu nhập còn thấp, chúng ta chưa thể đánh thuế tài sản bất động sản toàn dân được. Vì vậy, Luật Thuế nhà, đất cần tập trung “đánh” thật nặng vào giới đầu cơ, tích lũy nhà, đất với số lượng rất lớn, thu lợi bất chính. Thực trạng đầu cơ đất dự án, đất nông nghiệp bỏ hoang đã đẩy giá đất vượt quá xa so với giá trị sử dụng. Từ năm 1990 đến nay, giá đất đô thị đã tăng 30- 50 lần. Chúng ta đang chứa đựng một tài sản “bong bóng ảo” so với nền kinh tế thực.

LS Hoàng Văn Sơn cũng đề cập tới mục đích của Luật Thuế nhà, đất là chống đầu cơ, nhưng trong dự thảo luật lại áp dụng thuế suất 0,5% đối với đất sử dụng sai mục đích thì quá thấp. Thuế suất chống đầu cơ, buôn bán, kinh doanh lòng vòng cần phải thật cao thì mới có hiệu quả.

Nhưng, TS Nguyễn Ngọc Điện- Trưởng Khoa Luật kinh tế, Đại học Quốc gia TP.HCM cho rằng, không thể dùng thuế để chống đầu cơ. Bởi đầu cơ cần phải chế tài chứ không thể là biệân pháp “sống chung với pháp luật” được. Tư tưởng chủ đạo của luật thuế là chia sẻ lợi ích, tạo công bằng xã hội. Muốn vậy, chúng ta phải căn cứ tính thuế trên giá trị tài sản sinh lợi tiềm tàng, hoặc căn cứ tính thuế trên giá trị tài sản nhà đất cho thuê.

Theo PGS-TS Phạm Duy Nghĩa- Khoa Luật Kinh tế, Đại học Kinh tế TP.HCM phân tích, mục tiêu của dự luật là chống đầu cơ, nhưng hiện tại đất kinh doanh chưa được đề cập một cách rõ ràng. Một số doanh nghiệp găm đất, chạy dự án, chạy giấy phép để khai thác thương mại gây lãng phí rất lớn. Chính các cơ quan nhà nước đang giữ rất nhiều đất, thuế có đánh vào đây không? Cơ quan nào là tổ chức giám sát về sở hữu nhà và đất... Luật Thuế nhà, đất phù hợp với TP.HCM và Hà Nội, nhưng các địa phương khác đã cần luật chưa? Bởi luật chỉ có hiệu quả khi đi vào cuộc sống. Luật luôn mang tính ổn định, nếu chúng ta làm chưa chắc chắn, chưa chặt chẽ, sau này sửa luật sẽ rất khó khăn.

Thuế nhà ở- thu hay không?

LS- TS Nguyễn Đăng Liêm cũng nhận định, đây là thời điểm nhạy cảm, đang trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế, nên sẽ có phản ứng từ dư luận. Hơn nữa, Luật về nhà ở hiện nay còn chồng chéo, nhiều sơ hở, tính khả thi kém, văn bản dưới luật “đá” văn bản luật, dẫn đến thuế chồng thuế, giẫm chân nhau. Chỉ nên đánh thuế đất, còn nhà ở cá nhân thuộc hộ gia đình thì người dân bỏ tiền ra để xây nên không nên đánh thuế, trừ khi kết hợp kinh doanh.

Góp ý cho dự thảo Luật, TS Nguyễn Thị Tuyết Như- Phó giám đốc Công ty TNHH XD ĐT& KD địa ốc Tân Vũ Minh- cho rằng, đối tượng chịu thuế chủ yếu là đất, còn chỉ đưa nhà ở chịu thuế từ căn thứ hai trở đi để chống đầu cơ. Đối với những căn nhà duy nhất có diện tích trên 200m2 thì chịu thuế đất vượt quá hạn mức. Vì khi Luật Thuế thu nhập cá nhân đi vào cuộc sống, tài sản được tạo lập từ các khoản thu sau khi đã chịu thuế, nếu đánh thuế vào căn nhà duy nhất thì thuế sẽ chồng lên thuế.

Đồng quan điểm trên, ông Bùi Xuân Luyện- Phó chủ tịch MTTQ P4, Q5 phân tích: Không đưa nhà ở vào đối tượng chịu thuế là hợp lý. Bởi lẽ, khi chúng ta tạo lập căn nhà, vật tư sắt, thép, xi măng, công thợ... tất cả đã chịu thuế, giờ đây lại tiếp tục đánh thuế nhà ở thì thuế sẽ trùng thuế. Việc đánh thuế vào đất là đúng, rất hợp lý, nếu thuế đất hiện tại quá thấp, thì nâng lên.

 Song, theo LS Trương Thị Hòa, nhà ở nên đưa vào đối tượng chịu thuế. Tuy nhiên, nếu chỉ thu thuế căn thứ hai trở đi thì sẽ không công bằng. Bởi một số đối tượng như người nước ngoài hay Việt kiều là những người chỉ được mua một căn nhà, hay căn hộ, họ đương nhiên là người hưởng lợi, không thuộc đối tượng chịu thuế.

Một số ý kiến khác cũng đồng tình là nên đánh thuế nhà ở, nhưng mức khởi điểm tính thuế đối với những căn nhà ở từ 1 tỷ đồng trở lên, không thể đánh đồng nhà ổ chuột cũng chịu thuế giống như biệt thự...

Luật Thuế nhà, đất sẽ có tác động rất lớn tới khoảng 11 triệu dân trong cả nước. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục ghi nhận ý kiến đóng góp của mọi tầng lớp nhân dân để tiếp tục hoàn chỉnh dự thảo trình Quốc hội trong kỳ họp tới.

Phương Loan - Lê Thuận