Mới đây, tại Hà Nội, Bộ LĐ- TB&XH đã phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tổ chức hội thảo tham vấn Đề án “Định hướng phát triển thị trường lao động Việt Nam tới năm 2010”.

Lao động chất lượng cao - nguồn tài sản quý giá

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ LĐ- TB&XH Nguyễn Thanh Hòa nhấn mạnh, hiện nay trong thị trường lao động ở Việt Nam, chất lượng cung lao động thấp, cầu lao động yếu. Sự kết hợp cung cầu còn nhiều lệch lạc, thiếu sự liên kết của các đối tác tham gia đối thoại. Chất lượng lao động thấp tác động xấu đến khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Thị trường lao động vẫn đang chập chững những bước đi đầu tiên và chưa ổn định. Khoảng cách giữa nhu cầu về nhân lực có trình độ và nguồn nhân lực sẵn có trên thị trường ngày càng dãn rộng.

Mục tiêu của Đề án là tạo ra bước đột phá về phát triển thị trường lao động. Để khắc phục tình trạng trên, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Bộ LĐ- TB&XH xây dựng Đề án và trình Chính phủ vào tháng 6/2010. Ông Hòa nhận định, tốc độ tăng lực lượng lao động hàng năm giảm dần. Theo tính toán, mỗi năm nguồn cung đáp ứng cho thị trường lao động khoảng 1 triệu người. Như vậy nếu cộng dồn cả số lao động mất việc, thất nghiệp tồn đọng từ những năm trước, thì trong ngắn hạn, lực lượng lao động có thể đáp ứng nhu cầu nhân sự của các doanh nghiệp, nhưng về dài hạn thì không đáp ứng đủ, nhất là trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng mạnh.

Theo bà Rie Vejs- Kjel Dgaard- Giám đốc ILO tại Việt Nam- ở bất kỳ nền kinh tế nào, con người cũng là nguồn nhân lực, là tài sản quý báu nhất. Thị trường lao động là một trong ba yếu tố quan trọng để bảo đảm tính cạnh tranh hiệu quả. Đối thoại xã hội là việc làm cần thiết cho việc vận hành hiệu quả của thị trường lao động và các cơ quan quản lý nhà nước cũng như trong mối quan hệ lao động lành mạnh.

Theo bà Nguyễn Hải Vân, Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐ- TB&XH), 78% thanh niên trong độ tuổi 20- 24 khi tham gia vào thị trường lao dộng chưa được đào tạo nghề hoặc có đào tạo nhưng vẫn bị hạn chế về kỹ năng; khoảng 30- 40% sinh viên tốt nghiệp đại học có việc làm ngay, trong khi 60- 70% phải đào tạo bổ sung kiến thức, kỹ năng. Theo bà Vân, công tác dự báo về cung- cầu lao động và cơ sở đặt ra các chỉ tiêu về lao động cần chú trọng hơn. Hiện nay công tác này còn hạn chế dẫn đến việc giải quyết, bố trí việc làm và đề xuất các giải pháp hỗ trợ chưa phù hợp. Có một thực trạng đáng lo ngại hiện nay là mức lương tại các doanh nghiệp thấp hơn thị trường lao động tự do. Nếu lương của người vừa mới tốt nghiệp đại học là 2,34 triệu đồng/tháng, tức khoảng 50.700 đồng/ngày, thì người lao động tại thị trường tự do được trả từ 80.000- 120.000 đồng/ngày. Với mức thu nhập tại doanh nghiệp, người lao động làm việc ở thành thị sẽ không đủ trang trải các nhu cầu thiết yếu của cuộc sống. Vì vậy, sự chuyển dịch lao động từ khu vực sản xuất công nghiệp sang khu vực nông nghiệp, nông thôn và thị trường tự do là một xu hướng đáng quan tâm trong năm 2010. Các doanh nghiệp tiếp tục phải đối mặt với bài toán nhân lực khi nguồn cung lao động thiếu và chất lượng lao động chưa đáp ứng được nhu cầu.

Đã có 15 ý kiến phát biểu góp ý về nội dung cũng như bố cục của Đề án. Đa số các đại biểu tham dự hội thảo đều nhất trí với định hướng phát triển thị trường lao động là: Hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, tạo môi trường lao động theo hướng gắn kết cung cầu lao động; đa dạng hóa các hình thức giao dịch việc làm, phát huy tích cực và bảo đảm quyền của người lao động lựa chọn chỗ làm việc. Thực hiện rộng rãi chế độ hợp đồng; bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động và của người sử dụng lao động; thực hiện chế độ bảo hiểm và trợ cấp thất nghiệp. Tăng cường hệ thống thông tin, thống kê thị trường lao động. Đẩy mạnh xuất khẩu lao động và tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động này.

Các đại biểu tham dự hội thảo cũng nhất trí với đánh giá của Đề án tình trang thị trường lao động hiện nay là cầu đang cao mà cung thì thấp. Theo đa số các đại biểu, trật tự thị trường lao động, cân bằng thị trường lao động, việc làm đầy đủ là những chính sách chủ yếu để phát triển thị trường lao động. Trong thời gian tới, cần phải tăng cường các thể chế và quản lý thị trường lao động.

Ngọc Cầm