Bát Tràng nổi tiếng với những sản phẩm gốm sứ. Sức sống của làng nghề truyền thống ven sông Hồng ấy được “thổi nóng” bởi hàng nghìn lò nung cháy rực đêm ngày.

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, Bát Tràng gần như phải oằn mình, ngộp trong bầu không khí ô nhiễm nặng. Với hàng nghìn lò nung gốm bằng than hoạt động không kể ngày đêm, mỗi năm Bát Tràng tiêu thụ khoảng 70.000 tấn than, phát thải ra không khí khoảng 130 tấn bụi và thải ra môi trường 6.800 tấn tro xỉ.

Trước thực trạng đó, lò nung gốm bằng khí đốt (gas) ra đời như một giải pháp hữu hiệu mang lại cho Bát Tràng làn gió mới, làm cho bộ mặt làng nghề Bát Tràng đổi mới đáng kể.

Ở Bát Tràng, hơn 80% lò gốm dùng than, củi hay rơm rạ đã chuyển sang dùng lò công nghiệp đốt bằng gas. Nhờ vậy đã hạn chế tối đa ô nhiễm môi trường, đồng thời giảm được lượng phế phẩm. Thành công này có một phần đóng góp không nhỏ của dự án nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa (Bộ KH&CN) được triển khai tại Bát Tràng 4 năm trước.

Năm 2006, Ban quản lý dự án nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa phối hợp cùng UBND xã Bát Tràng và Hiệp hội gốm sứ Bát Tràng triển khai dự án “Thúc đẩy ứng dụng lò ga nung gốm tiết kiệm năng lượng” tại làng nghề. Đến nay, đã có 95 cơ sở sản xuất gốm sứ được thụ hưởng dự án, 35 cơ sở sản xuất khác đang trong giai đoạn hoàn tất. Theo kế hoạch, đến hết năm 2010 sẽ thực hiện chuyển đổi về cơ bản 150 lò than đang hoạt động tại Bát Tràng bằng lò gas tiết kiệm năng lượng.

Với ưu điểm giảm tiêu hao nhiên liệu, chi phí sản xuất và tiết kiệm thời gian nung, lò gas đang là lựa chọn số 1 của các doanh nghiệp gốm sứ tại Bát Tràng. Theo ông Lê Đức Trọng, Giám đốc Công ty CP thiết kế và sản xuất gốm sứ Bát Tràng, nhờ ưu điểm giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm chi phí sản xuất 30% và tiết kiệm thời gian nung, mỗi năm lò nung gas đã giúp tiết kiệm được khoảng 3.000 tấn dầu quy đổi và giảm phát thải trên 12.000 tấn khí CO2. Bên cạnh đó sản phẩm gốm từ lò nung gas chất lượng cao hơn và doanh thu tăng 30% so với đốt bằng than đã mang lại hiệu quả kinh tế lớn cho các hộ sản xuất... Người dân Bát Tràng như có thêm sức sống cả về vật chất lẫn tinh thần từ sau khi áp dụng công nghệ mới. Lò nung gas đã thực sự mang lại bầu không khí trong lành cho bà con nơi đây, đặc biệt là các cụ già, ai nấy đều thấy khỏe khoắn hơn, thoải mái hơn.

Chị Nguyễn Thị Thúy, một chủ cơ sở sản xuất gốm sứ, cho biết, trước kia đốt bằng lò than, cơ sở sản xuất của chị đã phải ngừng sản xuất do than kém chất lượng, sản phẩm làm ra không tiêu thụ được. Nay nhờ công nghệ mới này, người sản xuất có thể hoàn toàn yên tâm, sản phẩm làm ra tới đâu bán hết tới đó do chất lượng tốt. Chị Thúy hy vọng trong thời gian tới, 100% số hộ ở có thể sử dụng lò nung gas để Bát Tràng có môi trường trong lành hơn.

Đến Bát Tràng những ngày này, khách thập phương không phải ngại ngần rảo bước trên những con đường ngập ngụa than, tro xỉ và các phế phẩm đủ kích cỡ, cũng không còn bầu không khí ngộp ngộp, nồng nặc khí than đến tức thở... Thay vào đó là mùi hương bưởi thoang thoảng trên những con đường làng sạch sẽ. Làng cổ Bát Tràng ven sông Hồng hôm nay như khoác trên mình chiếc áo mới. Nụ cười của người Bát Tràng cũng như rạng rỡ hơn, tươi tắn hơn cùng với mùa xuân mới.

Đỗ Huyền