Trên địa bàn TP.HCM hiện có 3.584 con đường với chiều dài 3.669km. Tuy nhiên, đất dành cho giao thông rất thấp và phân bố không đều. Ở quận 1, 3, 5 diện tích đất dành cho giao thông trên diện tích đô thị chỉ đạt khoảng 17,4- 21,4%, tương đương 0,31km/1.000 dân.

Hạ tầng giao thông vẫn chưa theo kịp sự gia tăng dân số

Các quận vùng ven như Tân Bình, Tân Phú, Gò Vấp… diện tích đất giao thông trên đất đô thị chỉ đạt 5,2- 15%, tương đương 0.24 km/1.000 dân. Đáng lo ngại, nhiều cao ốc văn phòng, chung cư cao cấp, trung tâm thương mại đang xây dựng và tiếp tục được cấp phép đã và đang “xé nát” cảnh quan trung tâm thành phố.

Trong khi diện tích đất giao thông không tăng, làn sóng nhập cư gia tăng mạnh, làm cho số lượng xe máy tăng lên nhanh chóng. Các sở ngành, doanh nghiệp, trường học... vẫn bố trí làm việc và tan ca, tan trường cùng lúc, khiến hệ thống giao thông trở nên quá tải. Thêm vào đó, hệ thống đèn giao thông thường xuyên bị hư hỏng, làm cho tình trạng ùn tắc giao thông ngày thêm trầm trọng.

Theo tính toán, mỗi năm, TP.HCM thiệt hại khoảng 170 tỷ đồng do ùn tắc giao thông gây ra. Thượng tá Nguyễn Tấn Đa- Phó Ban An toàn giao thông quận 3 chia sẻ: Qui hoạch không đồng bộ, xây dựng cao ốc, trường học nhiều, nhưng đường dành cho giao thông không phát triển mà còn bị thu hẹp bởi công trình, rào chắn và tình trạng lấn chiếm lòng lề đường để kinh doanh, buôn bán... làm cho giao thông trên địa bàn quận 3 càng thêm căng thẳng. Đại diện Ban An toàn giao thông quận Phú Nhuận cũng cho rằng, do các tuyến đường của quận chưa được mở rộng, kết cấu hạ tầng lạc hậu, ít lề đường rộng, nên thường xuyên xảy ra ùn tắc vào giờ cao điểm.

Ông Trần Trọng Tuấn- Chủ tịch UBND Quận Bình Chánh nhận xét, nguyên nhân ùn tắc giao thông nghiêm trọng trên địa bàn quận tăng cao là do thi công hệ thông thoát nước trên tuyến Quốc lộ 1A. Mặt đường bị thu hẹp, đơn vị thi công chậm sửa chữa khắc phục các đoạn bị hư hại dẫn đến ùn tắc kéo dài. Huyện Bình Chánh có các KCN Vĩnh Lộc, Lê Minh Xuân và Công ty Pouyen thuộc quận Bình Tân nhưng giáp ranh với huyện Bình Chánh nên công nhân đi lại vào giờ cao điểm rất đông. Do trình độ hạn chế, ý thức chấp hành luật giao thông đường bộ thấp nên tình trạng uống rượu, bia khi tham gia giao thông là nguyên nhân gây ra không ít vụ tai nạn.

Đại diện UBND quận 2 cũng trăn trở, quá trình đô thị hóa được, tốc độ xây dựng KCN, cảng Cát Lái, Đại lộ Đông Tây, hầm Thủ Thiêm, các khu đô thị, dân cứ mới, khu tái định cư... khá nhanh. Cùng với dân nhập cư dồn về làm ăn sinh sống tương đối lớn. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông chưa hoàn thiện, mặt đường nhỏ hẹp, thường xuyên hư hỏng, hệ thống chiếu sáng còn thiếu, lượng người và xe cá nhân tham gia giao thông tăng, gây áp lực lớn cho cảnh sát giao thông.

Huyện Nhà Bè đang được đầu tư mạnh mẽ để phát triển. Các cụm công nghiệp Hiệp Phước, cụm nhiên liệu xăng dầu Nhà Bè, khu đô thị Nhơn Đức và cụm dân đang được xây dựng. Tốc độ đô thị hóa nhanh, thu hút nhiều dự án đầu tư trong và ngoài nước cộng thêm hàng chục ngàn lao động, dân cư nơi khác tới làm việc và sinh sống, nhưng hạ tầng giao thông còn yếu kém, nhiều tuyến đường do thành phố quản lý nhưng xuống cấp, hư hỏng không được đầu tư sửa chữa kịp thời. Các đơn vị thi công đường chậm hoàn thành tiến độ, tái lập mặt đường, kẻ sơn, phân tuyến... gây khó khăn cho người tham gia giao thông.

Tốc độ đô thị hóa càng nhanh thì sự vận chuyển, lưu thông hàng hóa càng lớn. Theo Đội cảnh sát giao thông An Sương, hiện đang quản lý địa bàn KCN Tân Phú Trung, KCN Tây Bắc (Củ Chi), KCX Linh Trung (Tây Ninh), tai nạn giao thông có thể xảy ra bất cứ lúc nào nếu không có biện pháp phòng ngừa, đấu tranh kiên quyết. Đội cố gắng giảm tai nạn giao thông, tăng cường xử phạt vi phạm hành chính như: lưu thông không đúng phần đường, vi phạm tốc độ, tránh, vượt không đúng qui định, đổi hướng không đúng qui định, không nhường quyền ưu tiên, lưu thông đường cấm, ngược chiều, kể cả người đi bộ không đúng qui định.

Trên tuyến QL 1A và đường Lê Trọng Tấn, người dân tự ý đập dải phân cách để phương tiện thô sơ, mô tô, xe máy và người đi bộ băng qua đường rất nguy hiểm và thường xuyên gây tai nạn giao thông. Một bất cập nữa là xe buýt dừng đón trả khách là bến xe An Sương nhưng thường trả trên đường quốc lộ chứ không vào trong bến dẫn đến nhiều hệ lụy về giao thông.

Thành Đoàn TP.HCM đang tham gia mạnh mẽ các hoạt động an toàn giao thông, rèn luyện thanh thiếu niên chấp hành thói quen đi đúng đường, đúng vạch, đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông... Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận thanh niên kém ý thức, cố ý vi phạm, phóng nhanh, vượt ẩu, đi vào đường cấm, tụ tập đua xe trái phép...

Trong khi sự bất cập về qui hoạch, đường sá chưa thể giải quyết được nhanh chóng thì yếu tố quyết định là làm chuyển biến nhận thức của mỗi người dân. Cần phải đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục, xây dựng văn hóa giao thông, nâng cao ý thức, thái độ và trách nhiệm để mọi người dân tự giác chấp hành luật giao thông.          

Lê Thuận