HTX NN Bạch Đằng (xã Cộng Hòa, huyện Yên Hưng, Quảng Ninh), được thành lập vào những năm đầu của phong trào HTX hóa nông nghiệp (năm 1957-1958). Suốt chặng đường dài, HTX luôn sản xuất- kinh doanh có hiệu quả.

HTX hiện có trên 1.600 hộ với trên 6.000 nhân khẩu, quản lý 302,6 ha đất nông nghiệp. Do có nước hồ Yên Lập, nên hệ số quay vòng diện tích đạt 3 vòng/năm, trong đó 2 vụ lúa, một vụ màu. Năng suất lúa của HTX đạt bình quân 51,3 tạ/sào, cao hơn bình quân của huyện. Đất chuyên canh màu có trên 50 ha, hệ số quay vòng từ 6-8 lần, nên chuyên màu của HTX đạt hiệu quả kinh tế khá cao. Ông Vũ Văn Thảo- Chủ nhiệm và ông Đồng Văn Truyền- Phó Chủ nhiệm HTX cho biết, nhiều cánh đồng của HTX như Ba Sao, Cửa Chùa, Cây Sòng, Cây Dừa, Đồng Mây... hệ số quay vòng đất cho chuyên canh cây màu tới 7-8 lần/năm, doanh thu hàng trăm triệu đồng/ha, cao hơn gấp nhiều lần trồng lúa.

Cánh đồng rau màu của HTX Bạch Đằng

Với lợi thế và kinh nghiệm, HTX đã sản xuất- kinh doanh cây màu có hiệu quả. Loại cây màu HTX trồng có hiệu quả gồm cả ba dòng, dòng cây lấy quả, dòng cây lấy lá và dòng cây lấy củ. Trong đó, dòng cây lấy củ là nổi tiếng hơn cả và cho thu nhập cao. Củ cải, vốn là đặc sản của xã Cộng Hòa, có tiếng từ lâu đời, nhưng vẫn chưa có được chỗ đứng trên thị trường. Ban Chủ nhiệm  và tập thể xã viên HTX từ lâu đã mong xây dựng được thương hiệu cho củ cải xã Cộng Hòa. Nhưng bằng cách nào, làm thế nào thì chưa được cơ quan nào tư vấn, hỗ trợ.

Từ năm 2005, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi mô hình HTX nông nghiệp hoạt động theo Luật HTX năm 2003, HTX đã chấp hành nghiêm túc việc chuyển đổi. Với các hoạt động dịch vụ bao gồm thủy lợi, điện nông thôn, phân bón, thuốc trừ sâu, giống cây con, thức ăn gia súc, vật tư nông nghiêp..., trong đó dịch vụ thủy lợi và điện nông thôn là hai khoản thu chính của HTX. Từ các nguồn thu trên, HTX đã đầu tư công sức, tiền của của xã viên để hiện đại hóa lưới điện nông thôn và nâng cấp hệ thống mương máng cấp ba, kênh mương nội đồng.

Từ tháng 9/2009, Nhà nước quyết định chuyển lưới điện nông thôn sang cho ngành điện quản lý. Trong thời gian quản lý lưới điện nông thôn, HTX Bạch Đằng được Ngân sách đầu tư xây dựng 1 trạm điện, HTX tự xây 3 trạm khác, với hệ thống cột, hệ thống đường dây, kinh phí đầu tư kinh phí không nhỏ. Khi bàn giao, giá trị tài sản được tính chỉ còn 215 triệu đồng. Theo quy định, giá trị tài sản còn lại sẽ được trả cho HTX. Nhưng hơn một năm, sau khi HTX bàn giao lưới điện, ngày 6/5/2010, sở Tài chính  mới ban hành văn bản hướng dẫn việc chi trả. Nội dung văn bản hướng dẫn, số tiền trên sẽ được trả làm ba đợt, kéo dài trong ba năm (2010-2012), nhưng đến nay, đã quá nửa năm 2010, HTX vẫn chưa nhận được đồng nào, khiến cho hoạt động của HTX rất khó khăn.

HTX Bạch Đằng cũng như một số HTX hoạt động theo mô hình dịch vụ hiện đang trong tình trạng chung là rất khó khăn, vốn đầu tư vào lưới điện nông thôn hàng tỷ đồng, nhưng khi bàn giao trừ khấu hao, giá trị còn lại rất ít, nhưng cũng chưa được thanh toán. HTX rất mong các cơ quan liên quan của tỉnh Quảng Ninh tạo điều kiện để HTX có điều kiện đổi mới, tồn tại và phát triển, phục vụ hiệu quả hơn cho nông dân, nông nghiệp, nông thôn.

Bài và ảnh: Đinh Quận