Theo báo cáo của Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo 130/CP Chương trình hành động phòng chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em Bộ Công an, trong 6 năm (2004- 2010), lực lượng công an, bộ đội biên phòng đã điều tra, khám phá 1.650 vụ mua bán phụ nữ và trẻ em, bắt 2.640 đối tượng, xóa 540 đường dây. Tòa án nhân dân các cấp đã xét xử 9.000 vụ với 1.440 bị cáo, trong đó phạt tù chung thân 2 bị cáo, phạt tù 15- 20 năm 113 bị cáo, phạt tù 7- 15 năm 4.440 bị cáo, còn lại là các mức hình phạt dưới 7 năm tù.

Đối tượng phạm tội chủ yếu là giới lưu manh, có tiền án tiền sự. Ngoài ra, một số người nước ngoài lợi dụng chính sách mở cửa, hội nhập của Việt Nam đã cấu kết với một số cò mồi, môi giới hôn nhân hình thành những đường dây mua bán xuyên quốc gia. Có một số người đã từng là nạn nhân bị mua bán ra nước ngoài làm mại dâm hoặc lấy chồng khi về thăm quê lại trở thành thủ phạm dụ dỗ lừa bán, kể cả người thân trong gia đình. Một số đối tượng lợi dụng việc làm ăn qua biên giới hoặc kinh doanh các dịch vụ như cắt tóc, massage, gội đầu, nhà hàng, quán trọ ở dọc đường biên gới, thông thuộc địa bàn, nên đã lừa được người ra nước ngoài để bán.

Trong 6 năm (2004- 2010), công an, bộ đội biên phòng đã giải cứu 1.450 nạn nhân và tiếp nhận hồi hương, tái hòa nhập cộng đồng cho gần 3.290 nạn nhân bị buôn bán từ nước ngoài trở về.

 Theo đại tá Lê Văn Chương- Phó Trưởng Phòng phòng chống tệ nạn mại dâm và ma túy Bộ Công an, tiềm ẩn tội phạm mua bán người ở nước ta rất lớn. Qua điều tra khảo sát của Bộ Công an, hiện nay cả nước có gần 4.000 đối tượng, trong đó có 250 đường dây với gần 700 đối tượng có biểu hiện hoạt động mua bán người, đã xác định 51 tuyến và 182 địa bàn trọng điểm trong cả nước mà bọn tội phạm thường xuyên hoạt động.

Việt Nam là thành viên tích cực trong Kế hoạch hành động 6 nước Tiểu vùng sông Mê Kông (Lào, Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc Myanmar, Việt Nam) về phòng chống mua bán người. Theo đại tá Lê Văn Chương, dự thảo Luật Phòng chống mua bán người được xây dựng trên quan niệm mới, điều chỉnh toàn diện hành vi mua bán và liên quan đến mua bán người.

Việc ban hành Luật Phòng chống mua bán người cũng là hành động cụ thể để nội luật hóa các cam kết của Việt Nam sau khi tham gia Công ước quốc tế về phòng chống mua bán người; đồng thời thống nhất các qui định chưa tương thích với Công ước, sao cho phù hợp với các luật liên quan và nhằm xóa bỏ sự thiếu đồng bộ hiện đang rải rác trong các văn bản pháp luật hiện hành liên quan đến phòng chống mua bán người.

Luật Phòng chống mua bán người là đạo luật đầu tiên liên quan tới đời sống tinh thần của những người có hoàn cảnh đặc biệt, cho nên Luật đã tập trung nhiều cho các vấn đề hỗ trợ. Đa số nạn nhân bị mua bán có hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên rất cần sự hỗ trợ ban đầu (một lần) để có điều kiện sớm ổn định cuộc sống, mau chóng xóa bỏ mặc cảm, sống hòa nhập với cộng đồng.

Tuy nhiên, không phải bất cứ nạn nhân nào cũng được hỗ trợ mà phải đáp ứng những điều kiện nhất định như là người thuộc hộ nghèo và phải có đầy đủ giấy tờ xác nhận là nạn nhân bị mua bán. Hiện nay ở Việt Nam đã có các cơ sở bảo trợ xã hội được thành lập ở 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, do Sở LĐ- TB&XH quản lý. Nếu bổ sung thêm chức năng hỗ trợ nạn nhân bị mua bán và tăng cường đầu tư cho các cơ sở này, nhất là ở những nơi thuộc địa bàn trọng điểm về mua bán người hoặc có nhiều nạn nhân bị mua bán, thì sẽ có hiệu quả, tiết kiệm hơn.

Cần sớm ban hành Luật Phòng chống mua bán người để kịp thời ngăn chặn tình trạng mua bán người đang làm nhức nhối toàn xã hội. Luật càng quy định chi tiết càng dễ thực hiện.

Long Khanh