Tỉnh Đăk Lăk đang diễn ra tình trạng khai thác nước ngầm quá mức lấy nước tưới cà phê làm cho nguồn tài nguyên nước ngầm ngày càng suy giảm nghiêm trọng, có nơi tụt từ 3- 5m so với mức trung bình nhiều năm.

Tỉnh Đăk Lăk hiện có trên 2.800 giếng khoan, giếng đào phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt. Đáng chú ý, "phong trào" khoan, đào giếng để lấy nước tưới cà phê khá ồ ạt, ngoài tầm kiểm soát của các cấp chính quyền địa phương.

Theo Sở NN&PTNT Đăk Lăk, vào những tháng mùa khô (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau), mỗi ngày, tỉnh khai thác trên 1.528.000 m3 nước ngầm, chủ yếu tập trung khai thác trong tầng chứa nước bazan, trong đó, phục vụ tưới nước cho cây cà phê chiếm từ 90- 96% khối lượng nước ngầm khai thác.

Theo tính toán, với mức tưới trung bình từ 2.000- 2.500 m3 nước/ha/vụ thì khối lượng nước ngầm để phục vụ tưới cho cây cà phê trong mùa khô lên đến cả hàng trăm triệu mét khối nước.

Tỉnh Đăk Lăk hiện có trên 190.000ha cà phê, đến mùa khô, nước tưới bằng các công trình thủy lợi chỉ chiếm 23,1%, nguồn nước sông, suối chiếm 20,3%, còn lại 56,6% diện tích cà phê tưới từ khai thác nguồn nước ngầm.

Người dân ở các địa phương trong tỉnh khai thác nguồn nước ngầm bằng nhiều hình thức: Lấy nước từ các mạch lộ tự nhiên; nước từ các giếng đào sâu 30- 50m; đào giếng sâu xuống 20- 30m kết hợp với khoan ngang bằng nhiều lỗ khoan. Có gia đình đào giếng đến độ sâu thích hợp rồi tiếp tục tổ chức khoan sâu xuống cả 100 mét để lấy nước tưới cho cà phê.

Tây Nguyên nói chung, Đăk Lăk nói riêng, lượng mưa ngày càng ít, mùa khô đến sớm, kéo dài, diện tích rừng thu hẹp, lớp che phủ bề mặt của đất giảm, trong khi đó lại ồ ạt tăng diện tích các loại cây cần nước tưới nên làm cho mực nước ngầm càng suy giảm.

Theo Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi, tỉnh Đăk Lăk cần có quy hoạch sử dụng tài nguyên nước ngầm hợp lý, phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế- xã hội của từng vùng, nhất là có khuyến cáo, hạn chế việc sử dụng nước ngầm để tưới cà phê không được quá giới hạn cho phép.

Tỉnh Đăk Lăk cũng cần kiểm tra, kiểm soát không để xảy ra tình trạng khai thác nước ngầm bừa bãi như hiện nay. Ngoài việc sớm đầu tư xây dựng mới thêm các công trình thủy lợi, nhất là các công trình thủy lợi lớn và vừa, kiên cố hóa hệ thống kênh mương dẫn nước, tỉnh Đăk Lăk cần nhanh chóng phủ xanh đất trống đồi trọc bằng trồng rừng, bảo vệ rừng đầu nguồn, bố trí các loại cây trồng phù hợp với khả năng cấp nước của từng công trình thủy lợi, chỉ ưu tiên khai thác nguồn nước ngầm phục vụ cho mục đích sinh hoạt trước mắt cũng như lâu dài.

Quang Huy