Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 491/QĐ- TTg ngày 16/4/2009 về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới (NTM), hầu hết các địa phương trong vùng ĐBSCL đã tổ chức triển khai, khẩn trương lập Đề án xây dựng xã NTM giai đoạn 2011- 2015 và định hướng đến năm 2020. Hầu hết các tỉnh, thành phố đều đề ra các tiêu chí, phấn đấu đến năm 2015 có tối thiểu 20% số xã đạt chuẩn NTM (riêng Đồng Tháp đạt 25,2%, An Giang đạt 25% số xã) và đến năm 2020 có tối thiểu 50% số xã đạt chuẩn NTM.

Kết quả khảo sát của Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ cho thấy: Đến nay các địa phương đã cơ bản hoàn thành công tác rà soát, thống kê, đối chiếu và đánh giá mức độ đạt được từng tiêu chí theo Quyết định 491/QĐ- TTg; tập trung triển khai thực hiện các tiêu chí có tính đột phá như: Quy hoạch, phát triển hạ tầng giao thông, thuỷ lợi, hệ thống điện... Một số nơi như An Giang, thành phố Cần Thơ còn thực hiện thêm một số tiêu chí theo đặc điểm của địa phương, như tỷ lệ phần trăm cơ giới hoá trong nông nghiệp và ứng dụng KHKT, cơ giới hoá nông nghiệp nông thôn.

Các địa phương trong vùng đều đặc biệt quan tâm đến công tác quy hoạch (thực hiện nhóm các chỉ tiêu về quy hoạch và thực hiện quy hoạch), đề ra thời gian thực hiện và sẽ hoàn thành 100% công tác quy hoạch các xã trong 6 tháng đầu năm 2011, sớm hơn so với quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện 19 tiêu chí quốc gia về nông thôn mới".

Được sự quan tâm đầu tư của Trung ương và chính quyền địa phương (thực hiện nhóm các chỉ tiêu về cơ sở hạ tầng), đến nay hầu hết các xã đều có đường ô tô đến trung tâm xã, có đường liên ấp bảo đảm xe 2 bánh đi lại dễ dàng vào mùa mưa; hệ thống thủy lợi cơ bản đáp ứng được yêu cầu tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp, phục vụ trên 90% diện tích đất nông nghiệp của vùng. Tỷ lệ hộ dân ở nông thôn sử dụng điện bình quân đạt trên 90%, nhưng tỷ lệ hộ dân sử dụng điện có gắn điện kế chỉ đạt 70- 85%. Tỷ lệ hộ nghèo toàn vùng (theo chuẩn mới) còn khá cao, khoảng 20%. Tỷ lệ hộ cận nghèo 8,1% (riêng tỉnh Sóc Trăng 24%, Trà Vinh 18%). Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề ước đạt 23,5% (mục tiêu 23%). Tỷ lệ học sinh trong độ tuổi đến trường bình quân hàng năm đạt 96%, năm 2010, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT bình quân toàn vùng đạt 81,55% (một số địa phương đạt cao như Cà Mau 90%, Hậu Giang 88,6%, Cần Thơ 86%...).

Các xã trong vùng ĐBSCL đều có trung tâm bưu chính viễn thông, Bưu điện văn hoá và các điểm truy cập Internet (thực hiện nhóm các chỉ tiêu về văn hoá- xã hội).

Công tác cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh, giải quyết kịp thời những vấn đề bức xúc về kinh tế- xã hội ở địa phưong (thực hiện nhóm các chỉ tiêu về hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh). Tình hình an ninh, trật tự xã hội ở địa phương được bảo đảm, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương, đã quan tâm kết hợp giữa phát triển kinh tế- xã hội với công tác bảo đảm an ninh, quốc phòng, thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội, quan tâm dạy nghề, tạo việc làm cho quân nhân xuất ngũ (thực hiện nhóm các chỉ tiêu về an ninh, trật tự xã hội).

Tuy nhiên, công tác xoá đói, giảm nghèo, giải quyết việc làm ở ĐBSCL vẫn còn khó khăn, hạn chế nhất định. Các giải pháp hỗ trợ người nghèo đôi lúc còn lúng túng, tính hiệu quả chưa cao, chưa có chương trình đào tạo lao động tay nghề cao. Thu nhập bình quân đầu người ở vùng nông thôn một số nơi còn thấp hơn so với bình quân chung của vùng, trung bình khoảng 12,5 triệu đồng/người/năm (Hậu Giang 8,7 triệu đồng/người/năm, Kiên Giang 18,8 triệu đồng/người/năm). Tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn 02 của Bộ Y tế còn thấp, có địa phương đạt dưới 50% (Sóc Trăng 26%, An Giang 47%)...

Nhìn về mặt tổng thể, các địa phương trong vùng ĐBSCL đã triển khai thực hiện nghiêm túc Quyết định 491/QĐ- TTg của Thủ tướng Chính phủ, áp dụng nhiều phương thức xây dựng xã NTM, khu vực nông thôn từng bước chuyển động theo chiều hướng tích cực.

Trần Thắng