Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) là hiệp định tự do thương mại mà Việt Nam đang tham gia đàm phán có chứa đựng các cam kết về tiêu chuẩn lao động. TPP là hiệp định được được xây dựng với kỳ vọng là hiệp định khuôn mẫu cho thế kỷ 21. Nội dung của TPP rất rộng, bao gồm nhiều cấu phần khác nhau, trong đó có nhiều nội dung đã được đàm phán trong khuôn khổ WTO.

(Ảnh chỉ mang tính minh họa)

TPP được khởi xướng từ tháng 2/2010, lúc đầu với 4 thành viên là Brunei, Chile, NewZealand (tiền thân của TPP cũ) và 4 quốc gia thành viên mới là Asutralia, Peru, Việt Nam và Hoa Kỳ. Các quốc gia thành viên TPP đã tiến hành 7 vòng đàm phán. Việt Nam tham gia chính thức từ vòng đàm phán thứ 4 (3 vòng đàm phán đầu tiên, Việt Nam tham gia với tư cách thành viên không liên kết).

 Theo Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Phạm Minh Huân, các cam kết lao động sẽ gia tăng tính cạnh tranh, tăng cường bảo vệ người lao động và tạo được việc làm bền vững, đồng thời hoàn thiện các chính sách theo cơ chế thị trường và chuẩn mực quốc tế. Việc nghiên cứu vấn đề lao động trong việc ký kết hiệp định tự do thương mại song phương hoặc đa phương sẽ giúp Chính phủ hoạch định chính sách và xây dựng phương án đàm phán bảo đảm tốt nhất lợi ích quốc gia và xây dựng sự đồng thuận trong nước; ngoài ra còn giúp các doanh nghiệp và người lao động chuẩn bị cả về tâm lý và kỹ thuật để bảo đảm thực thi các thỏa thuận quốc tế sau khi ký kết

Trên thực tế, Việt Nam chưa ký kết hiệp định song phương hoặc đa phương nào có điều khoản về tiêu chuẩn lao động, vì vậy, tiêu chuẩn lao động là vấn đề mới đối với Việt Nam. Vấn đề lao động trong các hiệp định tự do thương mại liên quan tới các tiêu chuẩn quốc tế lao động bao gồm cả vấn đề lao động- công đoàn. Để tiếp cận với lĩnh vực mới mẻ này, trước hết chúng ta cần nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong nước về đàm phán lao động- công đoàn trong hiệp định tự do thương mại. Khi đưa tiêu chuẩn lao động vào các hiệp định tự do thương mại sẽ có những đòi hỏi như sửa đổi Luật Lao động và Luật Công đoàn để phù hợp với các cam kết quốc tế, bảo đảm các quyền lao động được quốc tế chấp nhận như tự do thỏa thuận mức lương giữa người lao động và người sử dụng lao động...

Trong thời gian tới, cùng với việc hoàn thiện dự án Luật Công đoàn và Bộ luật Lao động (sửa đổi) theo hướng gắn tiêu chuẩn lao động quốc tế và khuyến nghị của ILO, bảo đảm tính liên thông đồng nhất giữa các luật trong nước và pháp luật quốc tế, để trình Quốc hội thông qua, tạo hành lang pháp lý cho việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa ổn định, Việt Nam cần tăng cường năng lực của hệ thống thanh tra lao động nhằm thúc đẩy hơn nữa việc thực thi pháp luật lao động cũng như củng cố hệ thống thông tin- thống kê lao động, bảo đảm cập nhật, cung cấp chính xác số liệu về thị trường lao động.     

Ngọc Cầm