Nằm ở trung tâm thành phố, có những địa điểm nổi tiếng như Bưu điện thành phố, Nhà thờ Đức Bà, chợ Bến Thành... khu phố du lịch Phạm Ngũ Lão (quận 1) từ lâu luôn là điểm đến đối với du khách quốc tế, ước tính khoảng 5.000 lượt khách/ngày, tăng 15%/năm và ước đoán mức đóng góp kinh tế của du lịch "tây ba lô" tới khoảng 15.000 tỷ đồng/năm.

Từ một khu phố gần ga xe lửa Sài Gòn cũ, gần chợ Bến Thành, khách du lịch quốc tế khắp nơi tìm về khu phố Phạm Ngũ Lão, họ thường đeo ba lô đi tìm chỗ ăn, uống và chỗ trọ với giá cả hợp lý, bình dân, nên người dân ở đây quen gọi họ là "tây ba lô".

Lúc đầu, nơi đây chỉ có vài nhà ngăn phòng cho thuê, dăm căn nhà nấu các món ăn "tây" để phục vụ du khách, cộng với cánh xe ôm hào hiệp, nhiệt tình với dăm câu tiếng Anh đủ để giao tiếp và đưa đón khách của những năm 1990. Đến nay, khu phố "tây ba lô" Phạm Ngũ Lão không chỉ là con đường Phạm Ngũ Lão mà còn mở rộng ra cả phường Phạm Ngũ Lão. Hiện trên địa bàn có trên 1.000 cơ sở kinh doanh liên quan đến du lịch, trong đó có 103 doanh nghiệp lữ hành, 208 khách sạn, nhà nghỉ. Ngoài ra, những nhà hàng mini, quán cà phê nhìn ra hè phố, phòng tranh, cửa hàng lưu niệm, cửa hàng sách cổ, cùng nhiều loại hình dịch vụ du lịch khác đã tạo nên sự sôi động của cả khu vực "tây ba lô" này.

Khác biệt mới lạ được đánh giá cao của khu phố Phạm Ngũ Lão là cảnh quan sống đặc trưng với những con hẻm nhỏ có nhịp sống sôi động và tính dễ gần gũi với người dân địa phương. Sự phong phú và đa dạng của các dịch vụ, mua bán cũng là một giá trị hiếu khách riêng có của TP.HCM mà một phần tiêu biểu được thể hiện ở khu phố Phạm Ngũ Lão.

Nhờ đó, ngoài nhóm du khách có công việc ổn định, thường trú tại các nước trong khu vực bán kính trung bình 2- 4 giờ bay đến thành phố hay nhóm du khách đến làm việc ngắn hạn tại thành phố và nhóm khách du lịch giải trí, đều chọn khu phố Phạm Ngũ Lão để lưu trú.

Ngoài ra, tại đây có sự kết nối giao thông giữa các tuyến đường trung tâm tới các đầu mối giao thông chính lưu thông ra sân bay, nhà ga. Các loại hình chuyên chở cũng đa dạng, nhanh chóng tập trung khá đông như xe taxi, xe buýt, xe ôm... đã tạo cơ hội cho du khách khi lựa chọn tiếp cận địa điểm lưu trú, du lịch. Nhờ những lợi thế về địa lý, giao thông đó mà lượng khách tới khu phố Phạm Ngũ Lão ngày càng tăng.

Không những thế, sự thu hút du khách ba lô đến khu phố Phạm Ngũ Lão cũng nhờ vào sự nỗ lực của doanh nghiệp du lịch thông qua các chương trình quảng bá lữ hành, các chính sách thu hút du khách của khách sạn... Do đó, mặc dù khu du lịch "tây ba lô" được hình thành một cách tự phát nhưng đến nay đã phát triển mạnh mẽ, có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương, góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú khi du khách đến tham quan thành phố.

Cũng từ đó, nhiều ý kiến cho rằng, cần xây dựng thương hiệu "du lịch Phạm Ngũ Lão", không chỉ là sự đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng về giao thông, bến bãi, hay kiến trúc khu lưu trú với phong cách năng động nhưng vẫn mang nét đặc trưng của người Nam Bộ, mà bên cạnh đó, phải xây dựng thương hiệu ngay từ những loại hình dịch vụ phục vụ du khách.

Ông Lã Quốc Khánh, Phó giám đốc Sở VH- TT&DL thành phố nhận định: Khu du lịch Phạm Ngũ Lão có rất nhiều thế mạnh, tuy nhiên không thể không có những hạn chế. Do được hình thành một cách tự nhiên thông qua nhu cầu của du khách nên không phát triển bài bản, không có chính sách đầu tư, chiến lược phát triển rõ ràng. Vì thế các hoạt động dịch vụ, du lịch tại đây chất lượng chưa cao. Hơn nữa, do tự nhiên phát triển, sản phẩm chưa đa dạng, do đó khó thu hút lâu dài theo từng loại khách du lịch. Mặt khác, các dịch vụ tại khu vực này nói chung dù đã rất cố gắng phục vụ du khách nhưng hiện nay đa phần do tư nhân đầu tư, trong khi tính đoàn kết để xây dựng thương hiệu chung còn hạn chế, dẫn đến sự phát triển của các công ty chậm, chi phí cao, chất lượng dịch vụ không đồng đều.

Bà Đặng Thị Ne, Tổng giám đốc Công ty TNHH thương mại dịch vụ du lịch Trần Đăng, cho biết: Hiện nay, hệ thống dịch vụ du lịch tại đây hầu hết do các công ty tư nhân quản lý, do đó cần xây dựng chuẩn du lịch và dịch vụ qua các chỉ số giám sát, từ đó kết nối tạo mạng lưới, tạo hệ thống dịch vụ du lịch đạt chuẩn, dựa trên việc liên kết khai thác tiềm năng, lợi thế của từng công ty để phát triển chiến lược kinh doanh hài hòa, tránh tình trạng manh mún, nhỏ lẻ, cạnh tranh và xé rào phá giá khiến chất lượng dịch vụ thấp. Muốn làm được điều đó rất cần sự tham gia của các cấp chính quyền thành phố.

Đến nay, Sở VH- TT&DL thành phố, UBND quận 1 cùng trường Đại học Kinh tế TP.HCM đã có ý tưởng hoạch định phát triển khu phố du lịch Phạm Ngũ Lão từ nay đến năm 2020, đưa ra những lộ trình tiến hành để giải quyết những hạn chế nhằm đưa hoạt động du lịch "tây ba lô" tại khu vực Phạm Ngũ Lão thực sự khởi sắc, trở thành một thương hiệu du lịch của thành phố.