Vừa qua, tại Bình Phước, UBND tỉnh Bình Phước phối hợp với Bộ KH&ĐT tổ chức Hội nghị giao ban các Ban quản lý khu công nghiệp- khu chế xuất (KCN- KCX), khu kinh tế (KKT) trọng điểm phía Nam, với chủ đề: "Quản lý tiến độ góp vốn triển khai dự án". Nhiều ý kiến đã thẳng thắn nêu bật khó khăn, vướng mắc tồn tại từ nhiều năm qua cần tháo gỡ.

Khu công nghiệp Trà Nóc - Cần Thơ

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Trưởng ban thường trực Ban quản lý KKT tỉnh Bình Phước, các dự án đầu tư vào các KCN ở Bình Phước thời gian qua chủ yếu là chế biến gỗ, may mặc, dệt nhuộm, luyện cán thép, sản xuất vật liệu xây dựng, phụ tùng ô tô, gia công cơ khí, linh kiện điện tử..., Bình Phước chưa thu hút được dự án công nghệ kỹ thuật cao, dự án có vốn đầu tư lớn. Tính đến nay, dự án vốn đầu tư lớn nhất là dự án chế biến gỗ MDF của Công ty CP MDF Vrg Dongwha với số vốn đầu tư đăng ký 140 triệu USD tại KCN Minh Hưng III. KKT cửa khẩu Hoa Lư (huyện Lộc Ninh, giáp biên giới Campuchia) tuy mới được phê duyệt đồ án quy hoạch phân khu chức năng trung tuần tháng 3/2011 nhưng đã thu hút 3 nhà đầu tư hạ tầng, 46 doanh nghiệp thứ cấp được giao đất để thực hiện dự án, trong đó 21 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư. Các dự án tập trung vào các lĩnh vực thu mua, chế biến nông sản, vốn đầu tư đăng ký thấp...

Về tình hình góp vốn thực hiện dự án của các doanh nghiệp trong các KCN, ông Nguyễn Văn Dũng cho rằng, Bình Phước là địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, vị trí địa lý không thuận lợi, cơ sở hạ tầng đang dần hoàn thiện. Đa số các dự án có số vốn đầu tư hạn chế so với các KCN trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, chưa thu hút được các dự án có vốn đầu tư lớn, công nghệ cao. Trước tình hình khủng hoảng kinh tế thế giới, sức đầu tư của các nhà đầu tư sau khi được cấp phép có phần chững lại, một số doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng chờ qua cuộc khủng hoảng...

Tại hội nghị, đại diện các Ban quản lý KCN, KCX, KKT trọng điểm phía Nam như: Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa- Vũng Tàu, Long An và TP.HCM đều thống nhất với quan điểm với Ban quản lý KKT tỉnh Bình Phước về tiến độ vốn góp triển khai thực hiện dự án.

Cùng với những khó khăn trong việc chuyển nhượng phần vốn góp, chuyển nhượng dự án, thì việc chứng minh năng lực tài chính để thực hiện dự án của các nhà đầu tư hạ tầng còn nhiều bất cập. Theo qui định, chủ đầu tư dự án hạ tầng kỹ thuật KCN phải có vốn đầu tư thuộc sở hữu của mình để thực hiện dự án không thấp hơn 20% tổng mức đầu tư của dự án đã được phê duyệt. Vốn sở hữu của chủ đầu tư là vốn thực có của chủ đầu tư tính đến năm trước liền kề với năm chủ đầu tư thực hiện dự án hạ tầng kỹ thuật KCN được thể hiện trong báo cáo tài chính của chủ đầu tư và phải được kiểm toán độc lập xác nhận.

Tuy nhiên, với sự phát triển không ngừng của các công ty cho thuê tài chính, các công ty kiểm toán độc lập, độ tin cậy của các báo cáo tài chính nói riêng và việc chứng minh năng lực tài chính nói chung cũng đặt ra nhiều vấn đề về thực chất năng lực của các nhà đầu tư hạ tầng KCN. Vì trên thực tế các nhà đầu tư hạ tầng có thể "nhờ" các công ty cho thuê tài chính hoặc "vay nóng" để chứng minh năng lực tài chính dồi dào, nhưng đến khi triển khai dự án thì mới thấy rõ được năng lực, dẫn đến việc chậm tiến độ cam kết tại giấy chứng nhận đầu tư, kéo dài thời gian triển khai, gây khó khăn trong công tác quản lý, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế- xã hội của địa phương.

Thực tế, hầu hết các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khi đăng ký đầu tư đều nhờ các công ty tư vấn trong nước để thực hiện các thủ tục. Tuy nhiên, do bất đồng ngôn ngữ và sự chủ quan của doanh nghiệp, các tính toán về tiến độ đầu tư đều theo ý kiến của nhà tư vấn, nhiều khi nhà đầu tư chưa tìm hiểu kỹ về các điều kiện thuận lợi, khó khăn trong quá trình triển khai dự án. Một số nhà đầu tư, đặc biệt là đầu tư nước ngoài, chưa hiểu hết về pháp luật Việt Nam, do đó chưa tuân thủ các quy định của pháp luật...

Nhiều ý kiến cho rằng, Ban quản lý KCN, KCX, KKT các tỉnh, thành phố cần tăng cường công tác phổ biến pháp luật nói chung và pháp luật về đầu tư nói riêng; hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các chế độ báo cáo thống kê định kỳ trên cơ sở các biểu mẫu đã được ban hành, qua đó nắm bắt được các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để kịp thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Cơ quan cấp giấy chứng nhận đầu tư cần tăng cường công tác hậu kiểm nhằm nắm bắt kịp thời tình hình triển khai dự án theo các tiêu chí đã được ghi trong giấy chứng nhận đầu tư... Đặc biệt, các bộ, ngành cần có quy định cụ thể hơn việc chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư, góp phần nâng cao tính khả thi của các dự án đầu tư.

Bùi Thanh Liêm