Quy hoạch tổng thể phát triển ngành thủy sản tỉnh Quảng Ninh 2001- 2010 đã được UBND tỉnh phê duyệt theo Quyết định số 2006/2001/QĐ- UB ngày 23/7/2001. Qua 10 năm thực hiện, đến nay ngành thủy sản Quảng Ninh đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận.

Theo thống kê, hoạt động nuôi trồng thủy sản nước ngọt đã đạt được những con số khá ấn tượng: Mục tiêu của quy hoạch đặt ra cho năm 2010 là: diện tích 2.000ha, sản lượng 4.000 tấn. Nhưng, thủy sản Quảng Ninh đã vượt qua ngưỡng đó, vươn tới con số cao hơn: diện tích 3.180ha (vượt 59%), 7.175 tấn (vượt 79,3%). Nguyên nhân tăng diện tích là do ngoài diện tích được quy hoạch nuôi trồng, người dân còn tận dụng tiềm năng mặt nước sẵn có để nuôi tự phát, từ đó sản lượng thủy sản cũng tăng lên đáng kể.

Tuy nhiên, việc nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ không đạt được chỉ tiêu quy hoạch đề ra (diện tích 22.400ha, sản lượng 30.000 tấn). Năm 2010, tổng diện tích thủy sản mặn, lợ trên toàn tỉnh chỉ có 16.890 ha, sản lượng 19.950 tấn. Riêng nuôi lồng bè trên biển năm 2010 chỉ được 756 ha (7.560 ô lồng) trong khi quy hoạch đặt ra cho năm 2010 là 10.000 ô lồng; sản lượng đạt 2.675 tấn trong khi chỉ tiêu là 5.000 tấn.

Kết quả không vui đó do nguyên nhân chủ yếu: Quy hoạch 2001- 2010 đã dự báo kế hoạch phát triển quá mạnh của lĩnh vực nuôi trồng thủy sản mặn, lợ và nuôi lồng bè trên biển chưa tương xứng với khả năng phát triển thực sự. Một số vùng đã quy hoạch nhưng tỷ lệ đưa vào nuôi thực tế còn ít và đa số người dân áp dụng theo phương thức nuôi quảng canh nên năng suất chưa cao. Bên cạnh đó, thời gian qua, dịch bệnh phát triển khá nhiều dẫn đến suy giảm sản lượng nuôi trồng...

Nhìn chung, hoạt động nuôi trồng thủy sản ở tỉnh Quảng Ninh đã tương đối phát triển ở tất cả thành phố, thị xã và các huyện. Các địa phương trong tỉnh đã phát triển nuôi trồng thủy sản với những điều kiện thực tế hiện có. Trong đó, huyện Yên Hưng, Vân Đồn, Hải Hà, Tiên Yên, thị xã Móng Cái, thị xã Uông Bí có diện tích nuôi trồng thủy sản lớn trên cả ba diện tích nuôi. Các địa phương đã phát huy được thế mạnh, khai thác những tiềm năng hiện có, đặc biệt là chuyển diện tích đất nông nghiệp kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản, đẩy mạnh hoạt động nuôi thủy sản ven biển, đặc biệt là nuôi cá biển bằng lồng bè; quan tâm đến phương thức nuôi trồng thủy sản tiến bộ như nuôi tôm thâm canh và bán thâm canh.

Hiện nay, nuôi cá nước ngọt đã được nhân dân các địa phương hưởng ứng, lãnh đạo các huyện, thị xã, thành phố quan tâm và chỉ đạo phát triển; các địa phương đang tích cực chuyển đổi diện tích sản xuất nông nghiệp hiệu quả thấp sang nuôi trồng thủy sản mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa. Nhiều mô hình nuôi đạt năng suất cao (gần 20 tấn/ha), thu lãi hàng trăm triệu đồng, tăng gấp hàng chục lần so với canh tác lúa truyền thống.

Sản lượng nuôi trồng thủy sản cao nhất trong tỉnh là huyện Hải Hà với sản lượng 4.763 tấn, chiếm 16,5% sản lượng thủy sản nuôi trồng của toàn tỉnh. Tiếp theo đó là huyện Vân Đồn với sản lượng 4.350 tấn, chiếm 15%; huyện Yên Hưng với sản lượng 4.337 tấn, chiếm 14,95%; thành phố Móng Cái với sản lượng 4.016 tấn, chiếm 13,84%.

Thành công trong hoạt động nuôi trồng thủy sản của tỉnh Quảng Ninh là do người dân nhận thấy được nuôi trồng thủy sản đem lại thu nhập lớn hơn nhiều lần so việc trồng lúa, đã chuyển đổi diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản, làm diện tích nuôi trồng tăng lên. Mặt khác diện tích nuôi trồng thủy sản tăng lên cũng do việc khai hoang vùng đất hoang hóa ngập mặn, vùng triều để phục vụ nuôi thủy sản nước lợ, nước biển. Diện tích nuôi tăng, tất yếu sản lượng nuôi trồng cũng không ngừng tăng lên.

Có thể nói, từ năm 2001 đến 2010, nuôi trồng thủy sản ở Quảng Ninh đã tạo ra được những chuyển biến tích cực theo hướng sản xuất hàng hoá, tập trung về xuất khẩu và tiêu dùng nội địa. Các địa phương trong tỉnh đã có sự quan tâm đầu tư xây dựng vùng nuôi tập trung theo quy mô công nghiệp, hiện đại.

Công nghệ nuôi một số đối tượng nuôi chủ đạo như: cá rô phi, tôm sú, tôm chân trắng... về cơ bản đã hoàn thiện và chủ động trong sản xuất. Một số đối tượng nuôi mới như: tôm he, ghẹ xanh, tu hài, cá giò, hầu... bước đầu được nghiên cứu ứng dụng đạt kết quả tốt.

Hiệu quả kinh tế ở những vùng chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản cao hơn hẳn so với canh tác nông nghiệp truyền thống, nhiều nơi giá trị thu nhập từ thủy sản nuôi trồng tăng gấp 4- 8 lần trồng lúa. Kết quả của các mô hình chuyển đổi đã khẳng định chuyển đổi đất nông nghiệp kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản là đúng hướng, phù hợp với thực tế, phù hợp với đông đảo nguyện vọng của nhân dân, đem lại hiệu quả kinh tế thiết thực.

Một số công nghệ nuôi mới được áp dụng đã tạo ra sự nhảy vọt về năng suất, công nghệ sản xuất giống một số đối tượng nuôi chủ đạo như tu hài, cá rô phi, tôm sú, tôm chân trắng cơ bản đã hoàn thiện và chủ động trong sản xuất.

Những kết quả đạt được của hoạt đông nuôi trồng thủy sản trong 10 năm qua chính là "bàn đạp" để tạo những "bước nhảy" mới cho hoạt động nuôi trồng thủy sản của Quảng Ninh trong thời gian tới. Hy vọng Quảng Ninh sẽ vươn tới những "mốc" cao hơn trong hoạt động nuôi trồng thủy sản, tương xứng với vị trí một khu vực kinh tế trọng điểm của đất nước.

Nguyễn Thành Nghĩa