Hiện nay, tỷ lệ phụ nữ Việt Nam tham gia lao động không thấp hơn nam giới, chiếm 48% lực lượng lao động trong cả nước, nhưng vẫn bị đối xử bất bình đẳng trong công việc. Theo Bộ LĐ-TB&XH, thu nhập thực tế của lao động nữ chỉ bằng 74,5% thu nhập của lao động nam cùng ngành nghề. Lương thấp cộng với nhiều thiệt thòi khác, lao động nữ luôn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn trong công việc và cuộc sống.

Bộ luật Lao động hiện hành dành một chương quy định riêng đối với lao động nữ. Song, không ít doanh nghiệp lại "quên" những quy định của luật liên quan tới lao động nữ, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tranh chấp lao động. Bên cạnh đó, những quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tổ chức các nhà giữ trẻ, lớp mẫu giáo hoặc hỗ trợ một phần chi phí cho lao động nữ có con ở lứa tuổi gửi trẻ mẫu giáo vẫn chưa cụ thể và có chế tài bảo đảm thực hiện nghiêm túc.

Hiện nay, việc hỗ trợ nhà trẻ, hỗ trợ lao động nữ đi làm xa cách nhà 15- 20km đang là việc "tùy tâm" của các doanh nghiệp. Phần lớn lao động nữ trong các doanh nghiệp nói chung và trong các HTX nói riêng phải tự chủ động tìm nhà trẻ và trang trải các phí gửi trẻ. Hoặc, quy định lao động nữ nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi được nghỉ 1 giờ trong thời gian làm việc rất khó thực hiện, nếu các doanh nghiệp hay HTX tổ chức sản xuất theo dây chuyền.

 Nhưng quy định về tuyển dụng lao động nữ tỏ ra tiến bộ nhưng chỉ mang tính hình thức. Thực tế, người sử dụng lao động bao giờ cũng ưu tiên tuyển lao động nam, thường ký hợp đồng ngắn hạn đối với lao động nữ để dễ dàng chấm dứt hợp đồng, nhất là sau khi lao động nữ nghỉ thai sản.

Một vấn đề khác: Thực tế cho thấy, rất ít doanh nghiệp có đông lao động nữ được vay vốn với lãi suất ưu đãi. Riêng khu vực HTX chưa có HTX có đông lao động nữ được vay vốn với lãi suất thấp hay được hỗ trợ kinh phí từ Quỹ quốc gia giải quyết việc làm và chưa được hưởng miễn giảm thuế theo các qui định của Nhà nước. Thủ tục vay vốn ưu đãi rất rườm rà và phức tạp, không có tính khả thi.

 Dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi (sẽ trình Chính phủ vào tháng 10/2011 và trình Quốc hội vào tháng 12/2011) đưa thêm quy định: doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, có từ 10- 100 lao động nữ, chiếm 50% trở lên trong tổng số lao động làm việc thường xuyên trong doanh nghiệp; hoặc có trên 1.000 lao động nữ, chiếm 30% trở lên trong tổng số lao động làm việc thường xuyên trong doanh nghiệp, được vay vốn với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ một lần từ Quỹ quốc gia giải quyết việc làm.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng, cần sửa đổi Bộ luật Lao động theo hướng khuyến khích người sử dụng lao động tạo điều kiện để lao động nữ có việc làm thường xuyên, áp dụng rộng rãi chế độ làm việc theo thời gian biểu linh hoạt.

 Việt Nam đã cam kết thực hiện Công ước CEDAW (Công ước Xoá bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ) do Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 18/12/1979. Vì vậy, việc sửa đổi pháp luật phù hợp với Công ước CEDAW, phù hợp với thực tiễn ở nước ta là điều cần thiết để thực hiện đối xử công bằng, không phân biệt đối với các chủ thể về quan hệ lao động trong các thành phần kinh tế, loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh, bảo đảm quyền và lợi ích cho người lao động nói chung, lao động nữ nói riêng, cũng như tạo cơ hội có việc làm bền vững cho nhóm lao động yếu thế này.

Ngọc Cầm