Thời gian gần đây, việc khai thác cát, sỏi trên sông Lô đoạn qua địa bàn huyện Sông Lô (Vĩnh Phúc) và thành phố Việt Trì (Phú Thọ) "nóng" hơn bao giờ hết. Đặc biệt, tại xã Đức Bác (huyện Sông Lô), một số đơn vị, cá nhân khai thác cát đã "múc" cả đất hoa màu của dân, khiến nhiều ha đất nông nghiệp hai bờ sông dần bị mất.

Theo phản ánh của người dân xã Đức Bác, mỗi ngày có tới hàng trăm tàu thuyền trọng tải lớn nhỏ "rút ruột" lòng sông Lô. Ban ngày, tránh lực lượng kiểm tra và người dân phát hiện, các tàu thuyền ra giữa sông khai thác cát non, đêm đến, khi lực lượng tuần tra nghỉ, người dân đi ngủ, tàu thuyền nối đuôi kéo vào bờ "đào khoét" khai thác cát già tại những khu vực đất bãi...

Đặc biệt, có doanh nghiệp thỏa thuận với người dân sẽ tổ chức hớt lớp đất phía trên và cho máy múc cát phía dưới. Chỉ vì cái lợi trước mắt, nhiều người dân không nghĩ rằng toàn bộ bãi bồi sẽ bị doanh nghiệp "múc" hết, không còn khả năng canh tác.

Bên cạnh doanh nghiệp được phép khai thác cát, còn có hàng chục tàu thuyền của tư nhân khai thác cát trái phép, khiến cho tình trạng đất bãi ngày càng bị xâm lấn sâu. Theo tính toán, mỗi thuyền trong 2 giờ hút được khoảng 10- 15m3 cát, sỏi, với giá bán 50.000- 60.000 đồng/m3, thu lợi nhuận khá cao. Vậy nên, hàng ngày, diện tích đất nông nghiệp bị mất dần theo bờ sông

Chị M, 55 tuổi, ở xóm Thượng Thọ, xã Đức Bác, cho biết: "Doanh nghiệp đến đây thỏa thuận trực tiếp với gia đình tôi. Cứ mỗi nhân khẩu họ trả 2 triệu đồng. Gia đình tôi có 4 nhân khẩu được trả 8 triệu đồng. Thỏa thuận xong, họ tiến hành hớt lớp đất phía trên và múc hàng trăm xe cát. Ở xã này, có hàng trăm hộ thỏa thuận như gia đình tôi". Nhiều hộ dân sau khi thỏa hiệp với doanh nghiệp đã không còn đất sản xuất. Chị T, cũng ở xóm Thượng Thọ nuối tiếc: "Giờ nghĩ lại thấy mình quá dại vì đất bán xong thì mất luôn chỗ trồng ngô, rau".

Ông Lê Văn Thành, công an xã Đức Bác, bức xúc: "Thực tế việc khai thác cát diễn ra rất nhiều nhưng không thể quản lý được. Công an đã tổ chức nhiều lần truy đuổi nhưng thuyền nhỏ, khi đến nơi thì người khai thác cát đã chạy đi nơi khác".

Ông Triệu Hồng Hải, Chủ tịch UBND xã Đức Bác, cho biết: "Việc khai thác cát, sỏi trên sông Lô quá gần bờ và lấy cả đất hoa màu của dân là không nên, sẽ khiến hai bờ sông sạt lở, đất nông nghiệp mất dần. Chúng tôi đã đề nghị dừng khai thác cát ở đây nhưng đến nay vẫn chưa thấy hồi âm".

Nếu cứ để tình trạng này tiếp diễn, hàng trăm héc ta đất nông nghiệp hai bên bờ sông Lô sẽ bị "xẻ thịt", hàng nghìn hộ dân sẽ mất đất sản xuất. Không lẽ tỉnh Vĩnh Phúc không có biện pháp xử lý tình trạng này?

Hữu Hoa