Gần đây nổi lên tình trạng thương lái Trung Quốc về tỉnh Bình Phước tranh mua mủ cao su xuất khẩu khỏi thị trường Việt Nam qua con đường tiểu ngạch. Đặc biệt, một số nhà vườn, doanh nghiệp hám lợi đã trộn tạp chất vào mủ cao su làm ảnh hưởng đến chất lượng, uy tín, thương hiệu cao su Bình Phước.

Thu mua mủ cao su tại Doanh nghiệp tư nhân Thuận Lợi

Ông Nguyễn Văn Trường, chủ DNTN Linh Hương (thôn 8, xã Long Hưng, huyện Bù Gia Mập) cho biết, gần đây nhiều thương lái Trung Quốc đến Bình Phước thu mua mủ cao su với giá cao, khối lượng lớn. Ông Trường nói: "Thường ban đầu họ ký hợp đồng với trị giá thấp, thanh toán sòng phẳng, đúng hẹn. Sau khi tạo mối thân quen, thâm nhập sâu, họ nâng giá trị hợp đồng lên cao rồi giở "chiêu" chê hàng kém chất lượng, thanh toán tiền chậm, thậm chí xù luôn, khiến nhiều doanh nghiệp điêu đứng. Sau nhiều phen bị lừa nên hiện nay nhiều doanh nghiệp chỉ bán mủ cao su theo kiểu tiền trao cháo múc. Làm ăn với các thương lái Trung Quốc phải hết sức cảnh giác".

Theo ông Nguyễn Ngọc Cảnh, chủ DNTN Giang Sơn (thôn Phước Hòa, xã Bình Tân, huyện Bù Gia Mập), khoảng 4- 5 năm nay, các thương lái Trung Quốc đã đến Bình Phước mua mủ mang về nước. Họ thường mua mủ cốm (đã sơ chế) với số lượng lớn. Để thu mua được nguyên liệu, họ thường đẩy giá lên cao. Do giá mủ cao su tăng nên thời gian qua, một số nhà máy tự đẩy giá thu mua lên cao để bảo đảm nguồn nguyên liệu cho sản xuất, chế biến, xuất khẩu, dẫn đến tình trạng tranh mua khá gay gắt.

Đáng chú ý, do hầu hết các doanh nghiệp lớn trên địa bàn tỉnh Bình Phước đã ký kết, hợp tác làm ăn lâu dài với các đối tác nước ngoài uy tín như: Ấn Độ, Nhật Bản, EU… nên các thương lái Trung Quốc thường chỉ mua mủ cao su qua các doanh nghiệp tư nhân tập trung ở Phước Long, Bù Gia Mập, Bù Đốp, Lộc Ninh, Bình Long, Hớn Quản.

Ông Trần Thanh Phụng- Trưởng phòng xuất nhập khẩu, Công ty TNHH một thành viên cao su Phú Riềng- cho biết, nhà máy của công ty hiện hoạt động chưa được 50% công suất do không đủ nguồn nguyên liệu. Để mua được mủ nước từ nông dân, hàng ngày công ty đã phải đặt giá cao hơn so với các doanh nghiệp tư nhân trong tỉnh nhưng lượng mua rất thấp.

Cũng theo ông Cảnh, hiện do giá mủ cao su thiên nhiên tăng cao nên các thương lái, tiểu điền thường trộn các loại tạp chất như: vôi, thạch cao, bột chét tường, đất trắng, đường… với cách thức pha 5- 10 kg tạp chất/1 tấn mủ nước, làm tăng trọng lượng, nồng độ mủ sau đó bán cho các nhà máy. Nhiều khách hàng nước ngoài khó tính khi phát hiện tạp chất đều cắt hợp đồng. Do đó, để giải quyết nguồn hàng kém chất lượng, các doanh nghiệp chỉ còn cách "đẩy" cho thương lái Trung Quốc vì bất kể chất lượng thế nào, họ cũng mua. 

Thực tế, hiện tượng thương lái Trung Quốc trực tiếp tới nhà vườn mua nông sản chưa xuất hiện trên địa bàn tỉnh mà họ thường ký kết các hợp đồng mua hàng thông qua các doanh nghiệp Việt Nam hoặc đặt hàng trực tiếp với doanh nghiệp, chủ vườn và nhận các mặt hàng như: sắn lát, mủ cao su đã qua chế biến, tiêu, gỗ tạp nhập tái xuất từ Campuchia… tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc.

Trước thực trạng đó, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước đã có văn bản yêu cầu các sở, ngành, các địa phương, các doanh nghiệp cảnh giác đối với các thương lái Trung Quốc mua nông sản trên địa bàn tỉnh; mặt khác, có biện pháp tăng cường kiểm tra các hoạt động kinh doanh của các thương lái Trung Quốc trên địa bàn tỉnh để thu thuế theo luật định; tìm biện pháp ngăn chặn tình trạng pha trộn tạp chất vào mủ cao su; thực hiện nghiêm quyết định về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn, đặc biệt đối với các nhà máy chế biến mủ cao su tư nhân.

Bùi Thanh Liêm