Trong 2 ngày 23 và 24/8/2011, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đào Xuân Cần đã về thăm và làm việc tại 2 tỉnh Hải Dương và Hưng Yên.  Cùng đi còn có lãnh đạo các phòng ban chức năng của  Liên minh HTX Việt Nam, Công ty TNHH 1 thành viên Thắng Lợi- Victoria và Công ty CP Xúc tiến thương mại đầu tư và xây dựng- Bộ Công thương.

Đoàn công tác thăm và làm việc với HTX Đức Chính (Hải Dương)

Tại tỉnh Hải Dương, sáng 23/8, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đào Xuân Cần cùng ông Nguyễn Trọng Thừa- Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã về thăm HTX Dịch vụ nông nghiệp Đức Chính (huyện Cẩm Giàng). Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh Hải Dương, HTX Dịch vụ nông nghiệp Đức Chính là một trong số các HTX hoạt động hiệu quả ở cả 3 khâu dịch vụ: thủy nông, bảo vệ thực vật, giống cây trồng.

Ra đời từ năm 1980 với quy mô xã viên toàn xã, như nhiều HTX khác, thực hiện chủ trương chuyển đổi theo luật HTX năm 2003, HTX dịch vụ nông nghiệp Đức Chính đã đăng ký lại nhưng không ai phải góp vốn mà vẫn giữ nguyên 1.570 hộ xã viên. Với số vốn cố định ước tính khoảng 2,9 tỷ đồng, vốn lưu động hơn 400 triệu đồng, HTX Dịch vụ nông nghiệp Đức Chính chưa một lần vay vốn của các tổ chức tín dụng mà chủ yếu là sử dụng vốn tự có tích lũy được để quay vòng. Thời gian nhàn rỗi, HTX cho các ngân hàng vay lại để hưởng lãi suất. Nhằm tạo điều kiện cho HTX chủ động trong sản xuất, kinh doanh, năm 2010, UBND xã Đức Chính đã đề nghị UBND huyện cho HTX sử dụng lâu dài 500m2 đất để làm trụ sở, kho vật tư, cửa hàng kinh doanh và đã được chính quyền huyện đồng ý. Tuy nhiên, HTX chưa có nguồn kinh phí để xây trụ sở trên khu đất này.

Chủ tịch Đào Xuân Cần trao quà cho xã viên nghèo Hưng Yên

Ngoài diện tích lúa, HTX Dịch vụ nông nghiệp Đức Chính có 275 ha cà rốt, mang lại doanh thu cho xã viên 39 tỷ đồng/vụ. 65 ha dưa hấu cũng đạt doanh thu 7 tỷ đồng/vụ. Tuy nhiên, do HTX chưa bao tiêu được sản phẩm cho xã viên nên vẫn bị tư thương ép giá, lợi nhuận của các hộ xã viên chưa cao.

Tại buổi làm việc với HTX, ông Nguyễn Trọng Thừa- Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho rằng, nhìn chung các HTX hoạt động ở lĩnh vực dịch vụ nông nghiệp đều đã và đang gặp khó khăn. 6 tháng đầu năm, doanh thu của 317 HTX dịch vụ nông nghiệp chỉ đạt bình quân 455 triệu đồng/HTX, lãi bình quân cũng chỉ mới đạt 18,4 triệu đồng/HTX. Nguyên nhân của sự yếu kém, theo ông Thừa là do năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý các HTX, do vậy trong sản xuất, kinh doanh vẫn thường rơi vào thụ động, chưa khai thác hiệu quả các nguồn vốn từ dự án, từ các chủ trương, chính sách của trung ương và địa phương. Nhiều HTX thường kêu khó khăn về vốn, nhưng khi có tiền lại không biết sử dụng vào mục đích gì, luôn sợ thua lỗ, vỡ nợ…

Khác hẳn với khu vực nông nghiệp, các HTX phi nông nghiệp tỏ ra năng động hơn trong sản xuất, kinh doanh. 6 tháng đầu năm, doanh thu bình quân của các HTX nhóm này ước đạt 520 triệu đồng/HTX, mức lãi bình quân khoảng 29,8 triệu đồng/HTX. Nổi lên ở khu vực này là các Quỹ TDND, các HTX xây dựng, thương mại, giao thông vận tải…

Chủ tịch Đào Xuân Cần trao quà cho xã viên nghèo Hải Dương

Tại tỉnh Hưng Yên, Đoàn công tác đã dành thời gian về thăm và làm việc với HTX Dịch vụ nông nghiệp Trung Nghĩa (TP Hưng Yên). So với Hải Dương, các HTX dịch vụ nông nghiệp ở tỉnh Hưng Yên triển khai việc chuyển đổi, đăng ký lại HTX theo luật mới có phần “mạnh tay” hơn. Ông Nguyễn Văn Bảo- Chủ nhiệm HTX Dịch vụ nông nghiệp Trung Nghĩa cho biết, từ mô hình xã viên toàn xã, sau khi chuyển đổi, HTX còn 90 xã viên tham gia. Theo quy định của HTX, việc góp vốn vào HTX sau khi chuyển đổi được cụ thể theo 3 mức: cán bộ quản lý: 1 triệu đồng/người; các đội trưởng sản xuất: 500 ngàn đồng/người; xã viên: 300 ngàn đồng/người. Năm 2003, HTX đã có trụ sở, nhà kho, cửa hàng kinh doanh dịch vụ riêng, hoạt động độc lập, tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo quy định của luật HTX. Đến nay, HTX có 105 xã viên. Để giải quyết nguồn vốn kinh doanh khi cần thiết, cán bộ Ban quản lý HTX đã mạnh dạn đem tài sản riêng của gia đình để thế chấp ngân hàng. Doanh thu của HTX năm 2010 là 1,3 tỷ đồng, trừ chi phí còn lãi 80 triệu đồng. HTX đã ký hợp đồng dài hạn với Vinaphone và Viettel cho phép đặt 2 trạm phát sóng với nguồn thu 50 triệu đồng/năm.

Tuy nhiên, theo đánh giá chung của Liên minh HTX tỉnh Hưng Yên, trong tổng số 310 HTX toàn tỉnh, có tới 68% HTX kinh doanh hòa vốn, chỉ có 32% HTX kinh doanh có lãi. Trong số HTX kinh doanh có lãi, tập trung chủ yếu vẫn là khu vực phi nông nghiệp, trong đó có 63 quỹ TDND. 178 HTX dịch vụ nông nghiệp vẫn hoạt động cầm chừng, chủ yếu “lấy công làm lãi”.

Sau khi thăm và làm việc trực tiếp với một số HTX tại 2 tỉnh Hải Dương và Hưng Yên, nghe báo cáo của đại diện các HTX, đảng ủy, chính quyền xã, lãnh đạo Liên minh HTX hai tỉnh, nghe ý kiến của đại diện các phòng, ban chức năng, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đào Xuân Cần đã gợi ý những hướng đi mới cho các HTX dịch vụ nông nghiệp, cách giải quyết nguồn vốn cho các HTX bằng việc thành lập các công ty thành viên theo quy định của Luật HTX năm 2003.

Theo kết luận của Chủ tịch Đào Xuân Cần, nguyên nhân của tình trạng yếu kém kéo dài ở các HTX dịch vụ nông nghiệp là do năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý, bên cạnh đó là sự can thiệp quá sâu của cấp ủy, chính quyền một số địa phương vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, vào cơ cấu nhân sự của đơn vị kinh tế này. Để giải quyết được tình trạng trên, theo Chủ tịch, phải bắt đầu từ công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý HTX, cần đổi mới chính sách thu hút nhân tài cho khu vực kinh tế này. Thực tế cho thấy, phần lớn cán bộ đã tham gia HTX nhiều năm đều thiệt thòi về chế độ BHXH, vẫn thụ động trong tổ chức, điều hành HTX. Công tác tuyên truyền chưa thực sự mang lại hiệu quả…

Chủ tịch Đào Xuân Cần đã đề xuất trực tiếp với Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND hai tỉnh ngay trong chuyến công tác này và đã nhận được sự đồng thuận của lãnh đạo Đảng, chính quyền địa phương. Thay mặt thường trực Liên minh HTX Việt Nam, Chủ tịch Đào Xuân Cần đã trao 100 triệu đồng từ quỹ từ thiện của 2 doanh nghiệp trong đoàn công tác, hỗ trợ cho 2 xã viên nghèo 2 tỉnh bị phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin. Đây là nghĩa cử thể hiện tấm lòng, quyết tâm của Liên minh HTX Việt Nam trong hành trình vì mục tiêu đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX trước khó khăn, thử thách. 

Trần Cường