Hỏi: Theo thông tin trên báo Pháp luật TP.HCM điện tử ngày 21/8/2011: Sáng 20/8/2011, UBND phường 6 (quận Gò Vấp, TP.HCM) mời 5 thanh niên bị bắt oan vào Trung tâm bảo trợ xã hội thuộc Sở LĐ-TB&XH đến trụ sở UBND phường để xin lỗi về những sai sót (vụ việc được phản ánh trên báo Pháp luật TP.HCM ngày 17/6). Bà Nguyễn Thị Liễu, Chủ tịch UBND phường 6, cho biết: "UBND phường có thiếu sót trong việc lập hồ sơ để đưa các anh lên Trung tâm bảo trợ xã hội. Phường xin rút kinh nghiệm, đồng thời xin lỗi các anh cùng gia đình". Trung tá Phan Văn Hùng, Trưởng Công an phường 6, nói: "Những thông tin về vụ việc được báo Pháp luật TP.HCM đăng tải trong những ngày qua là đúng. Công an phường 6 thừa nhận đã chưa làm hết trách nhiệm trong quá trình đi xác minh địa chỉ cư trú của anh Trần Đức Dự và bốn người bạn. Chúng tôi đã tự kiểm điểm trong nội bộ và nay có lời xin lỗi đến các anh và người thân ở quê".

Anh Dự và 4 người bạn chấp nhận những lời xin lỗi, nhưng yêu cầu UBND phải bồi thường cho nhóm hơn 43 triệu đồng là khoản tiền mà thân nhân ở ngoài quê nhà phải vay mượn để đến thành phố bảo lãnh các anh và chi phí trong những ngày các anh phải nghỉ việc do bị đưa vào trung tâm. UBND phường 6 ghi nhận lời yêu cầu đó và hứa sẽ báo cáo với cấp trên để xem xét, trả lời trong thời gian sớm nhất.

Đối với trường hợp làm không đúng pháp luật này, UBND phường 6 có phải bồi thường cho những người bị oan sai không?

Hà Văn Định, TP Hồ Chí Minh

Trả lời: Chính quyền phường đã có sự hiểu nhầm rằng anh Dự và 4 người bạn thuộc diện "lang thang cơ nhỡ" nên đã chuyển họ về Trung tâm bảo trợ xã hội, sau đó, nhận ra việc "thu gom" người như vậy là trái pháp luật nên đã xin lỗi.

Điều 13 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước quy định 11 trường hợp Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra. Theo các chuyên gia pháp luật thì đây là 11 trường hợp có ảnh hưởng lớn đến các quyền cơ bản của công dân như: quyền tự do thân thể, quyền tự do kinh doanh... cần phải được các cơ quan nhà nước dành sự quan tâm đặc biệt, bằng cách cam kết bồi thường nếu các hành vi này gây ra thiệt hại cho tổ chức, cá nhân; trong đó, lĩnh vực quản lý của ngành LĐ-TB&XH có 3 trường hợp phải bồi thường (khoản 4 Điều 13): Áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa người vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh trái pháp luật.

Chính quyền phường 6 chuyển anh Dự và 4 người bạn về Trung tâm bảo trợ xã hội thuộc trường hợp khác, tức là không "lọt" vào 3 trường hợp nêu trên. Đối với "trường hợp khác", căn cứ quy định tại khoản 12 Điều 13 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì Nhà nước vẫn có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người bị oan sai, nếu được pháp luật quy định. Trong trường hợp thương lượng không thành, họ có thể khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường.

Điều 20 và khoản 1 Điều 22 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước quy định: Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày kết thúc việc thương lượng, cơ quan có trách nhiệm bồi thường phải ra quyết định giải quyết bồi thường. Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày hết thời hạn ra quyết định giải quyết bồi thường quy định tại Điều 20 của Luật này mà cơ quan có trách nhiệm bồi thường không ra quyết định hoặc kể từ ngày người bị thiệt hại nhận được quyết định nhưng không đồng ý thì người bị thiệt hại có quyền khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền theo quy định tại Điều 23 của Luật này để yêu cầu giải quyết bồi thường.

Theo đó, Tòa án có thẩm quyền giải quyết yêu cầu bồi thường là Tòa án nhân dân cấp huyện, nơi cá nhân bị thiệt hại cư trú, làm việc, nơi tổ chức bị thiệt hại đặt trụ sở, nơi thiệt hại xảy ra theo sự lựa chọn của người bị thiệt hại hoặc trường hợp khác theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường tại Tòa án được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Luật gia Nguyễn Chấn