Ngày 21/8/2011, tại tỉnh Ninh Bình, 300 đại biểu quốc tế dự Đại hội Liên hiệp các hội UNESCO thế giới, 30 đại sứ đến từ 30 quốc gia và vùng lãnh thổ cùng đông đảo các vị khách trong và ngoài nước đã về thăm khu du lịch sinh thái Tràng An, cố đô Hoa Lư và chùa Bái Đính. Đây là cơ hội để Ninh Bình giới thiệu, quảng bá và tranh thủ sự ủng hộ của các đại biểu, hội viên để UNESCO công nhận quần thể danh thắng Tràng An là di sản thiên nhiên thế giới.

Được các nhà khoa học mệnh danh là "vịnh Hạ Long trên cạn", là "bảo tàng địa chất ngoài trời", khu sinh thái Tràng An có tổng diện tích 2.168ha, bao bọc bởi các dãy núi đá vôi, các hồ nước và hang động tạo thành một quần thể liên hoàn. Các đầm nước được nối thông bởi 48 hang động xuyên thủy, trong hang có nhiều nhũ đỏ biến đổi tạo thành nét đặc trưng riêng của mỗi hang.

Trải qua hàng thiên niên kỷ kiến tạo, khu sinh thái Tràng An mang trong mình quần thể núi non hùng vĩ, nguyên sơ, góp phần tạo nên một hệ động, thực vật phong phú. Tràng An có hệ động thực vật độc đáo với hệ sinh thái trên cạn, dưới nước đan xen nhau. Hệ sinh thái trên cạn với hơn 600 loài thực vật, 200 loài động vật, nhiều loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Hệ sinh thái dưới nước có khoảng 30 loài động vật nổi, 40 loài động vật đáy, nhiều loài quý hiếm, đặc biệt là rùa cổ sọc.

Tràng An được ví như "bảo tàng địa chất ngoài trời" bởi toàn bộ khu vực này được bao bọc bởi các dãy núi đá vôi hình cánh cung giữa vùng chiêm trũng ngập nước. Các nhà khảo cổ và địa chất khẳng định khu hang động Tràng An- Hoa Lư xưa là một vùng biển cổ, cách nay khoảng 251- 200 triệu năm, qua quá trình vận động địa chất mà kiến tạo nên. Những khe nứt của sự vận động đó tạo ra các dòng chảy trong hang động đá vôi. Dưới chân các núi đá vôi, nhiều nơi có các hàm ếch, đó chính là dấu tích của biển tiến, biển thoái. Theo các nhà khoa học, các hang động kasrt nổi tiếng của vùng núi đá vôi Hoa Lư- Ninh Bình và phụ cận có cách đây 4.000 năm. Do đó, ngày nay người ta gọi vùng núi đá vôi Hoa Lư- Ninh Bình là "Hạ Long trên cạn".

Nơi đây còn lưu giữ nhiều di vật của người tiền sử từ 5.000- 30.000 năm trước trong các hang Búi, hang Trống. Dấu tích của các triều đại lịch sử cũng được bảo tồn khá nguyên vẹn.

Hơn 10 thế kỷ trôi qua, tuy kinh thành Hoa Lư xưa không còn nữa, nhưng sự hiện hữu của những di tích gắn liền với ba triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý như đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng, đền thờ vua Lê Đại Hành, cầu Đông, cầu Dền, những dấu tích của thành Đông, thành Bắc, thành Dền, thành Nam..., đã tạo nên một không gian văn hóa Hoa Lư huyền thoại.

Hơn 1.000 năm trước, tại khu văn hóa tâm linh núi chùa Bái Đính là nơi đóng đô tạm thời của nhà Đinh khi xây kinh đô Hoa Lư, sau trở thành một trong "tứ trấn" của kinh đô Hoa Lư. Dưới thời Lý, quốc sư Nguyễn Minh Không đã dựng chùa tu hành, làm thuốc chữa bệnh cứu người tại đây.

Khu du lịch sinh thái hang động Tràng An gắn liền với khu di tích cố đô Hoa Lư. Đến đây du khách được khám phá hệ thống phòng thủ kiên cố của cố đô, một pháo đài hiểm trở, biệt lập với bên ngoài. Khi xây dựng các tường thành, vua Đinh Tiên Hoàng đã khai thác triệt để các điều kiện tự nhiên để phục vụ con người, ông nối những dãy núi đá vôi với nhau bằng các tường thành nhân tạo để tạo nên một đô thành vững chãi, độc đáo...

Khu du lịch sinh thái Tràng An đáp ứng được các tiêu chí của UNESCO về giá trị nổi bật toàn cầu của di sản thế giới: Giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất- địa mạo.

Hạnh Minh