Hơn chục năm trở lại đây, làng nghề truyền thống chế biến xương, sừng, da Thụy Ứng, xã Hòa Bình, huyện Thường Tín, Hà Nội, ngày một phát triển, góp phần nâng cao đời sống người dân nơi đây. Thế nhưng, việc chưa chú trọng đầu tư cho các biện pháp bảo vệ môi trường đang khiến hàng nghìn người dân Thụy Ứng phải đối mặt với môi trường ô nhiễm và bệnh tật.

Toàn thôn Thụy Ứng hiện có hơn 800 hộ thì có đến 90% số hộ làm nghề chế biến xương, sừng, da. Từ những năm 1980 trở lại đây, một số hộ còn làm thêm nghề thuộc da trâu bò và buôn bán, thu mua xương từ những lò mổ lớn quanh thành phố, kể cả nhập khẩu ở các nước lân cận như Lào, Campuchia.

Đến Thụy Ứng, ai cũng không khỏi rùng mình trước mùi xú uế bốc lên từ những đống xương, sừng, da. Tại một xưởng ở xóm Phú Cường, công nhân đều bịt khẩu trang kín mít. Mùi xú uế bốc lên từ những đống bao tải đựng xương cáu bẩn đầy máu, mỡ trâu, bò. Vị trưởng thôn giải thích, để có những sản phẩm từ sừng trâu, bò phải trải qua rất nhiều công đoạn, từ ngâm xương, làm khô, tẩy trắng, bào... Bình quân mỗi ngày có tới 40- 50 tấn xương, da trâu bò được người dân Thụy Ứng thu mua về, thời cao điểm nhất lên tới hàng trăm tấn. Hiện thôn Thụy Ứng có khoảng 10 kho dự trữ da trâu bò lớn.

Theo tìm hiểu, nguyên nhân chính gây ra tình trạng ô nhiễm của làng nghề Thụy Ứng chính là nguồn nước thải. Trong quá trình thuộc da trâu, da bò, người ta phải ướp và tạo ra một lượng nước thải lớn đổ ra cống rãnh không qua xử lý. Mặt khác, do để lâu, nước từ các kho da bốc mùi thối, gây ô nhiễm trầm trọng. Ai vào làng bất kể giờ giấc nào cũng ngửi thấy một mùi hôi thối nồng nặc, đặc biệt càng gần về trưa, mùi càng nặng.

Tại các cơ sở thuộc da, trong những căn nhà cấp bốn, hàng chục công nhân hằng ngày xát muối vào những tấm da trâu trải ngay trên nền nhà, mùi hôi tanh nồng nặc bốc lên. Sau khi sơ chế, những tấm da này được rửa bằng muối, nước thải xả thẳng ra cống đến mương tưới tiêu. Và đây là một nguyên nhân dẫn đến việc Thụy Ứng có rất nhiều mảnh ruộng bị bỏ hoang bởi đất nhiễm mặn. Hiện có đến gần 3 mẫu đất nông nghiệp không thể canh tác được. Tầng nước mặt cũng bị ô nhiễm, phải đào sâu 50- 60m mới dùng được, trong khi đây là nguồn nước sinh hoạt chủ yếu của người dân...

Để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường ở làng nghề Thụy Ứng, UBND huyện Thường Tín đã có dự án quy hoạch làng nghề tập trung với diện tích lên tới 6ha. Cùng với quy hoạch làng nghề, huyện sẽ xây dựng một hệ thống nước thải chảy ra điểm tập trung. Bên cạnh đó, huyện sẽ mở các lớp tập huấn cho cán bộ về quy trình sử dụng chế phẩm để xử lý môi trường.

Về phía xã Hoà Bình, từ nhiều năm nay, chính quyền địa phương đã có những biện pháp như xử lý hành chính đối với các cơ sở buôn bán, chế biến gây ô nhiễm nghiêm trọng; yêu cầu các hộ kinh doanh xây dựng các bể chứa; yêu cầu bồi thường thiệt hại cho các gia đình cấy lúa bị ảnh hưởng.

Hiện nay, đa phần các hộ làm nghề chế biến mỹ nghệ từ sừng đã chấp thuận phương án quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề rộng 6ha để chuyển toàn bộ các cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư và xây dựng một hệ thống nước thải có xử lý. Thế nhưng, vướng mắc lại chính từ khâu giải phóng mặt bằng, vì chưa đạt được sự đồng thuận đối với những hộ dân có ruộng canh tác nằm trong phần diện tích quy hoạch.

Nghề chế biến sừng, da đã gắn chặt và từng bước nâng cao đời sống của người dân Thụy Ứng. Tuy nhiên trong hoàn cảnh ô nhiễm trầm trọng, việc có một nơi sản xuất, kinh doanh chuyên nghiệp, ổn định là cấp thiết để cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển làng nghề một cách bền vững.

Thiết nghĩ, ngoài sự nỗ lực của Đảng ủy, chính quyền các cấp, rất cần sự hợp tác tích cực từ chính phía người dân.

Trung Hiếu