Hai trạm xử lý nước thải được xây dựng trên địa bàn xã Nhật Tân, huyện Kim Bảng, Hà Nam đã khánh thành vào cuối tháng 6/2011, bước đầu đem lại những kết quả khả quan, nhân dân phấn khởi vì môi trường sống được cải thiện. Thế nhưng, để bảo đảm hai trạm hoạt động thường xuyên, vẫn còn đó những nỗi lo.

Xã Nhật Tân từ lâu là địa bàn nóng về ô nhiễm môi trường. Xã có 15 xóm, tất cả các xóm đang phải ngày ngày sống chung với nguồn nước bị ô nhiễm. Nguyên nhân xuất phát từ các làng nghề trong xã. Xã có hơn 60% số hộ phi nông nghiệp, sống bằng các nghề: chăn nuôi gia súc, gia cầm, mộc, dệt, sơn mài xuất khẩu, gia công cơ khí...

Hằng ngày, tất cả lượng nước thải sản xuất, sinh hoạt đều chảy vào các ao, hồ. Ước tính, 90% số ao, hồ, kênh, rạch của xã đều bị ô nhiễm nặng, nước xanh đen, đầy tảo độc, góc ao tụ váng bốc mùi nồng nặc. Chỉ có tảo và bèo tây có thể sinh sống trên những ao này. Có những ao, nước thải không thoát được, chất thải hữu cơ đặc quánh, nhìn như đầm lầy.

Nguồn chất thải chủ yếu gây nên tình trạng ô nhiễm nặng nề là nước thải ngâm vải, nước thải chăn nuôi lợn, qua hệ thống ống ngầm được xả thẳng xuống ao. Hệ thống ao, hồ lại được quy hoạch nối đuôi nhau theo đường trục chính của xã. Vách chuồng lợn nhiều khi chỉ là tấm bạt ngăn với đường thôn, nhiều khi phân lợn tràn ra các ngõ xóm. Tình trạng ô nhiễm nguồn nước đã khiến cho các loại bệnh về đường hô hấp, bệnh ngoài da, ung thư... có nguy cơ tăng cao.

Trước thực trạng đó, Bộ TN&MT đã triển khai dự án xử lý nước thải 5 xóm làng nghề Nhật Tân, thuộc Chương trình hợp tác phát triển trong lĩnh vực môi trường giữa Việt Nam và Đan Mạch. Dự án bước đầu xây dựng hai trạm xử lý chất thải tại 5 xóm của xã Nhật Tân, tổng kinh phí gần 6 tỷ đồng.

Hai trạm xử lý nước thải trên địa bàn xã Nhật Tân được khởi công vào tháng 6/2010, đến ngày 30/6/2011 hoàn thành và chạy thử nghiệm. Chủ tịch UBND xã Nhật Tân Nguyễn Quang Tình cho biết: Tình trạng ô nhiễm môi trường đã tồn tại ở xã từ lâu và 5 năm trở lại đây, ô nhiễm đã đến mức đáng báo động. Có trạm xử lý nước thải, nhân dân rất vui mừng.

Tuy nhiên, vui thì vui thật, nhưng làm sao để điều hành trạm xử lý nước thải hoạt động có hiệu quả mới là vấn đề đáng quan tâm. Theo ông Tình, để vận hành hai trạm xử lý đúng theo công suất khoảng 330 m3/ngày đêm, hằng tháng phải mất 7- 8 triệu đồng tiền điện, chưa tính chi phí nhân công, duy tu, bảo dưỡng thiết bị..., ngân sách xã không thể đủ để duy trì vận hành hai trạm, cũng không thể thu phí của dân.

Trên thực tế, có rất nhiều các dự án, các công trình xã hội được đầu tư hàng tỷ đồng để xây dựng nhưng đến lúc hoàn thành lại bị "đắp chiếu". Nguyên nhân một phần vì ngân sách không đủ để duy trì hoạt động của dự án, một phần do công tác quản lý chưa tốt. Đó cũng là điều mà nhân dân xã Nhật Tân lo ngại.

Tình hình đó đặt ra vấn đề, đây chính là lúc thể hiện sự đoàn kết, tinh thần trách nhiệm, lòng quyết tâm của chính quyền và người dân Nhật Tân nhằm tìm ra biện pháp tháo gỡ khó khăn, đưa hai trạm xử lý nước thải đi vào vận hành, để từ đó có thể nhân rộng dự án ra các xóm còn lại, thực hiện tốt tốt mục tiêu cải thiện môi trường, vì chất lượng cuộc sống của chính người dân địa phương.

T.M