Cách mạng tháng Tám thành công, ba năm sau, trong bộn bề công việc, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược đang ở vào giai đoạn gay go quyết liệt, nhưng Bác Hồ vẫn luôn dành thời gian quý hiếm của mình để nghĩ về thi đua.

Ảnh tư liệu

 Ngày 11/6/1948, Người đã viết "Lời kêu gọi thi đua ái quốc". Đó là sự tổng kết thực tiễn sâu sắc và đồng thời nên ra những yêu cầu quan trọng, cấp thiết đối với phong trào các mạng nước ta. Từ đó cho đến lúc qua đời, Bác đã viết hơn 40 bài viết nói về phong trào thi đua yêu nước.

Trong một phiên họp Hội đồng Chính phủ tháng 10/1948, Bác nói rằng: "Trong việc vận động thi đua phải tránh xu hướng "bàn giấy", "công chức hóa", cần phải có sự phối hợp thống nhất trong chương trình thi đua thì thi đua mới có kết quả".

Vấn đề thi đua cũng được Bác coi trọng trong những thời gian cụ thể. Khi đất nước đang trong "cơn đau" của nạn đói, nạn dốt, nạn ngoại xâm, Bác viết thư khuyên đồng bào tiếp tục phát triển chí khí xung phong trong phong trào thi dua ái quốc để "diệt giặc đói; diệt giặc dốt; diệt giặc ngoại xâm". Những ngày đón tết, vui xuân, Bác Hồ vẫn không quên nhắc nhở mọi người vui xuân mới không quên phát động phong trào thi đua mới. Trong bài thơ "Chúc xuân Kỷ Sửu- 1949" của Bác có đoạn: "Người người thi đua; Ngành ngành thi đua; Ngày ngày thi đua; Ta nhất định thắng; Địch nhất định thua" (HCM toàn tập, T5).

Ngày 1/8/1949, Người lại tiếp tục ra "Lời kêu gọi phát động thi đua ái quốc ". Sau khi thăm hỏi sức khỏe của mọi người, Người nói: "Hôm nay là ngày phát động thi đua ái quốc tiếp theo kỳ trước, cho nên tôi chỉ cần nói chuyện thi đua. Ta bắt đầu thi đua từ tháng 6 năm ngoái. Cuộc thi đua nhằm ba mục đích: Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm. Mặc dù thiếu phương tiện, thiếu kinh nghiệm và bị giặc Pháp tìm mọi cách để phá hoại, ta vẫn thu được nhiều kết quả tốt sau một năm thi đua". Điều đáng chú ý nhất trong lần kêu gọi thi đua lần này là Bác đã nên ra những vấn đề thi đua rất thiết thực, cụ thể như: "Các cụ, các bà thì thua đua tham gia Hội mẹ chiến sỹ... Các cháu thanh thiếu niên thì thi đua tòng quân. Cán bộ trong cơ quan thì thi đua sửa đổi cách làm việc cho hợp lý hơn. Các cháu nhi đồng thi thi đua học tập và giúp đỡ mọi công việc...".

Bác cũng chỉ ra những khuyết điểm mà cho đên bây giờ vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn và mang tính thời sự. Người nói: "Có nhiều nơi nhân dân, mà trước hết là cán bộ chưa hiểu thật rõ ràng ý nghĩa của phong trào thi đua ái quốc... Tưởng lầm rằng, thi đua là một việc khác với công việc hàng ngày. Thật ra, công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua... Từ trước tới giờ, ta vẫn ăn, vẫn mặc, vẫn ở. Nay ta thi đua ăn, ở, mặc cho sạch, cho hợp vệ sinh, cho khỏi ốm đau. Xưa nay ta vẫn làm ruộng, nay ta thi đua làm cho đất ruộng tốt hơn, sản xuất nhiều hơn. Mọi việc đều thi đua như vậy".

Đặc biệt, Bác chỉ rõ rằng, thi đua không thể là nhất thời mà phải trường kỳ, thi đua phải sát với hoàn cảnh, sát với địa phương, không đặt kế hoạch to quá rồi làm không nổi, hoặc lúc đầu thì ồ ạt, ít lâu thì đuối sức. Có nơi các đoàn thể, các ngành kế hoạch không ăn khớp với nhau thành thử "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược"; hoặc không đúc rút, trao đổi kinh nghiệm để học cái hay, tránh cái dở. Bác Hồ khẳng định: "Thi đua là phải toàn dân, toàn diện. Trong các cuộc thi đua ái quốc, cần phải nêu rõ tinh thần cần, kiệm, liêm, chính...".

Tháng 5/1952, Bác lại tiếp tục khẳng định: "Thi đua là yêu nước, yêu nước phải thi đua và những người thi đua là những người yêu nước nhất"...

Những lời dạy của Bác Hồ về thi dua đến nay vẫn mang nhiều giá trị thực tiễn sâu sắc. Đặc biệt, trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước trong xu thế hội nhập như hiện nay, lời kêu goi thi đua yêu nước của Bác Hồ vẫn luôn là nền tảng, là động lực lôi cuốn đông đảo mọi tầng lớp nhân dân, mọi thành phần kinh tế, các cơ quan, tổ chức đoàn thể... hào hứng tham gia. Mục tiêu thi đua gắn với tiêu chí: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh!

Nguyễn Thị Thọ