HTX nông- ngư nghiệp Hải Yến (Yên Hải, Yên Hưng, Quảng Ninh) là HTX nông nghiệp quy mô toàn xã. Vào những năm đầu hợp tác hóa nông nghiệp, HTX luôn là lá cờ đầu, được UBND các cấp và các ngành tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý.

Đặc biệt, năm 1986, HTX được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba. Là HTX nông nghiệp được tặng thưởng huân chương Lao động sớm nhất trong các HTX nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh, tuy nhiên, bước vào thời kỳ chuyển đổi mô hình HTX sản xuất nông nghiệp, ban quản trị HTX lại lúng túng trong công tác điều hành quản lý, nội bộ mất đoàn kết dẫn đến HTX sa sút, có thời điểm huyện và tỉnh đã có chủ trương giải thể.

Năm 2006, HTX đại hội xã viên. Ông Đặng Văn Sơn, cán bộ Sở Xây dựng tỉnh nghỉ chế độ về xã, được xã viên tín nhiệm bầu đảm nhiệm chức vụ chủ nhiệm HTX. Suốt 5 năm ( 2006 - 2010), Chủ nhiệm Đặng Văn Sơn và ban quản trị mới đã đưa HTX từ bên bờ vực giải thể thành HTX phát triển bền vững, đời sống xã viên ngày càng được cải thiện và nâng cao; là HTX duy nhất tại Quảng Ninh xây dựng được "quỹ hưu trí", hàng năm chi cho xã viên cao tuổi một khoản kinh phí không nhỏ.

Một trong những nguyên nhân làm nên thành công của HTX là ban quản trị đoàn kết, gương mẫu, xây dựng các phương án khoán quản, ăn chia công khai, hợp lòng dân. Đến nay, HTX có hơn 400 hộ, với 1.139 xã viên, hoạt động sản xuất trên hai trên hai lĩnh vực là sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Nhờ được đầu tư, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến nên cả hai lĩnh vực sản xuất cho hiệu quả ngày càng cao.

Về sản xuất nông nghiệp, HTX quản lý, canh tác trên 91ha. Để đạt được năng suất cao, 5 năm qua, HTX đã đầu tư trên 2,5 tỷ đồng kiên cố hóa kênh mương nội đồng (60% kênh mương được kiên cố hóa) và bê tông hóa đường liên thôn, đường nội đồng. Để đối phó với nạn chuột phá hoại hoa màu, HTX thành lập tổ diệt chuột chuyên nghiệp. Tổ ký cam kết với chủ ruộng, nếu diện tích hoa màu bị chuột phá hoại trên 0,3%/ha thì tổ phải bồi thường sự mất mát theo giá thóc thị trường.

Nhờ đó, HTX gần như triệt tiêu được nạn chuột phá hoại mùa màng. HTX còn thành lập tổ làm đất bằng máy, phục vụ kịp thời mùa vụ, bảo đảm đất cấy lúa đúng kỹ thuật. Với 91 ha ruộng, do làm đất bằng máy và áp dụng kỹ thuật gieo thẳng, HTX tiết kiệm được hơn 1,3 tỷ đồng/năm, năng suất đạt từ 68-75tạ/ha/vụ, tăng 13% so với kỹ thuật làm đất và cấy lúa kiểu cũ, đạt năng suất cao nhất so với các HTX nông nghiệp trong tỉnh. Các khoản chi phí trên, HTX hỗ trợ xã viên không phải đóng góp. Tổng các khoản hỗ  trợ của HTX tới xã viên đạt trên 400 triệu đồng/năm. 

Nhờ sử dụng quỹ đất đạt hệ số cao (4 vụ/năm, ba màu, một lúa), 5 năm qua, HTX Hải Yến có 15 ha đạt trên 183,5 triệu đồng/ha/năm, gấp gần 4 lần chỉ tiêu đề ra (50 triệu đồng/ha). Tổng doanh thu trong sản xuất nông nghiệp đạt gần 8,3 tỷ đồng/năm, lãi gần 5 tỷ đồng/năm.

Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy - hải sản, ngoài việc khoán quản hợp lý, có chính sách khuyến khích động viên chủ đầm kịp thời, HTX còn đầu tư xây dựng một số công trình thiết yếu như hỗ trợ trên 200 triệu đồng xây nhà kiên cố cho chủ đầm trông coi đầm, hỗ trợ trên 250 triệu đồng xây dựng hệ thống cống máng... HTX thực hiện công khai việc đấu thầu và tỷ lệ nộp cho HTX. HTX ăn chia công khai, công bằng nguồn lợi từ doanh thu nuôi trồng thủy sản, nên chủ đầm yên tâm sản xuất, xã viên tin tưởng ban chủ nhiệm. Hàng năm, doanh thu từ nuôi trồng thủy sản đạt gần 7,4 tỷ đồng/năm, HTX được hưởng hơn 2,63 tỷ đồng. Như vậy, doanh thu chung của HTX Hải Yến đạt gần 11 tỷ đồng/năm, lãi gần 8 tỷ đồng/năm. Thu nhập bình quân của xã viên đạt 161.000đ/công.

Từ hiệu quả sản xuất nông - ngư nghiệp, HTX có điều kiện tái đầu tư cho sản xuất, nâng cao mức sống xã viên. Cán bộ, xã viên HTX ốm đau phải điều trị tại bệnh viện được thăm hỏi. Thân nhân cán bộ, xã viên qua đời có chia buồn, phúng viếng. Trong 5 năm, HTX đã chi 90 triệu đồng động viên con xã viên đạt học sinh giỏi. Hàng năm, xã viên được chia tiền lãi từ 1,4 triệu đến 1,7 triệu đồng/người. Đặc biệt, HTX thành lập được "quỹ hưu trí" để chi cho những xã viên cao tuổi không còn sức lao động, mức 240.000đ/người/năm. Tuy hông lớn, nhưng là sự động viên mọi xã viên gắn bó và có ý thức xây dựng HTX.

Được biết, Hải Yến là HTX đã và đang triển khai nhiều chỉ tiêu theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới và sẽ được nâng cấp thành phường, khi Quảng Yên được tái thành lập thị xã vào năm 2012 theo Quyết Định của Nhà nước. Trong các tiêu chí của chương trình xây dựng nông thôn mới, HTX Hải Yến đã có nhiều đóng góp với các công trình, như trường tiểu học và trung học đạt chuẩn quốc gia, trạm y tế xã, trường mẫu giáo... đều là những công trình cao tầng, khang trang.

Đinh Quận

Trụ sở HTX Hải Yến